Omgangsvormen

Etiquette en Omgangsvormen: Algemeen

Algemene regels wat betreft etiquette en omgangsvormen op Java.

  • Bent U in gezelschap van Uw partner, of vriend/vriendin, dan zijn wederzijdse blijken van genegenheid volstrekt taboe.
    Dus geen gezoen, geen armen om elkaar heen, geen close gedoe.
    Hoeveel U ook van elkaar houdt, is een prive-zaak, en niet iets voor in het openbaar.
  • Zorg altijd voor gepaste kleding; dat wil vooral zeggen niet “bloot”. Decollete’s bij de dames zijn not-done, blote schouders en benen bij man en vrouw evenmin.
  • Als U met mensen praat, plaats Uw handen niet op de heupen; dit komt agressief over en is not-done.
  • Klagen, discussieren of van mening verschillen dient U ten allen tijde te vermijden.
  • Plaats Uzelf op de achtergrond. “tem Uw ego”, het gaat niet om U, maar om de goede en vriendelijke sfeer.
  • Ten allen tijde dient U te voorkomen, dat U de ander “malu” Malu betekent gezichtsverlies, verlegenheid. Iemand malu maken is een ernstig “vergrijp” jegens betrokkene.
    U maakt iemand malu, door bijvoorbeeld van mening te verschillen, te discussieren, Uzelf op de voorgrond te plaatsen, persoonlijke opmerkingen te maken.
  • Zorg, dat Uw houding naar anderen toe vriendelijk is; de glimlach is belangrijk in het contact met anderen.
  • Wees voorzichtig met grapjes, de humor is een andere dan in
  • Praat niet met stemverheffing; schaterlachen dient U ook te vermijden.
  • Wijs nooit met Uw vinger naar anderen. Dit is onbeleefd.
  • Gebruik bij het geven aan en nemen van iets van een ander altijd Uw rechterhand. De linkerhand is onrein.
  • Draag nooit Uw schoenen binnenshuis; U loopt op blote voeten.

Bezoek ontvangen


 

Categorieën: Omgangsvormen | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

De Sarong voor mannen

Javaanse sarong

Elke regio in Indonesie heeft zijn eigen “pakaian adat” (traditionele kleding). De sarong is een belangrijk onderdeel van deze pakaian adat. De sarong is een rechthoekige lap stof, die om het onderlichaam wordt gewikkeld, en tot de voeten rijkt. In Indonesie wordt de sarong massaal gebruikt, echter ook in Maleisie en andere landen in ZO Azie, maar daar niet zo massaal. Vrijwel elke man (misschien wel elke man) op onder meer Bali en Java heeft een of meerdere sarongen. Op jonge leeftijd beginnen jongens al een sarong te dragen.
Een sarong is altijd passend bij welke gelegenheid dan ook; zoals tempel / moskee bezoek, huwelijk, officiele bijeenkomsten. Dit geldt ook voor de balinese sarong.
Op Java baden de mannen aan het einde van de werkdag, in de late namiddag. Daarna doen zij de sarong om, en een mooie baju (overhemd) met korte of lange mouwen; vervolgens wandelen ze wat voor het huis (met hun kind of kleinkind), of ontmoeten andere mannen voor een praatje.
Op Java is er geen afname te constateren in het dragen van een sarong, het blijft een massaal gebruikt kledingstuk; hetzelfde geldt voor Bali.

Er zijn verschillen tussen de balinese en javaanse sarong.
De balinese sarong wordt bij elke tempelceremonie gedragen, maar ook daarbuiten. De sarong wordt van voren geplooid en met een slendang vastgezet, zodat de plooien van de sarong van voren in een mooie punt tot de voeten rijkt. Over de sarong heen wordt een kleine “sarong” gedragen, de zg. Saput. Ik heb op Bali nog nooit een tempeldienst meegemaakt, waar iemand geen sarong droeg. Men draagt als hoofddeksel de “Udeng”, en geen topi (het zwarte hoofddeksel) zoals op  Java.
De javaanse sarong  wordt ook om het onderlichaaam geslagen, en van boven enigszins “opgerold”, zodat deze blijft zitten. Ook deze sarong rijkt tot de voeten, maar heeft van voren geen plooien. Op Java gebruikt men geen Saput, die is typisch balinees. De javaan draagt bij een sarong een topi (het zwarte hoofddeksel).
Op Java wordt de sarong gedragen bv aan het einde van de werkdag na het baden, bij officiele gelegenheden of bij moskee-bezoek.

Een topi oftewel songkok

———————————
Balinese sarong, met daaroverheen de Saput (roze)

———————————
Het vouwen van de balinese sarong

———————————
De Udeng


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Omgangsvormen | Tags: , , | 4 reacties

De songkok (en de blangkon)

Op Java kunnen de mannen 2 soorten hoofddeksels dragen.
Allereerst de songkok, het nationale, zwarte hoofddeksel. Deze wordr zeer veel gedragen.
Typisch javaans is de blangkon; deze wordt minder gedragen dan de songkok, maar je ziet hem vaak.
Voor de blangkon, zie: https://oostjava.info/2021/10/20/blangkon/

De songkok is het meest gedragen hoofddeksel voor mannen in Indonesie. Het wordt massaal gedragen, door jong en oud.
De oorsprong van de songkok kan worden herleid tot de fez, die in 1830 door de Ottomanen werd aangenomen en vervolgens verspreid naar Zuid-Azië, vanwaar het terecht kwam in het huidige Indonesië, Maleisië en Brunei.
De songkok wordt anders gedragen dan de hoed in het westen. Het is passend in het westen, als de hoed bij een begroting even wordt opgetild; bij het bezoeken van kerken neemt men de hoed af. Ook bij andere gelegenheden neemt men de hoed af.
De songkok blijft op het hoofd bij begroetingen, ook bij het bezoeken van een moskee en andere gelegenheden, zoals huwelijken of begrafenissen. Bij staatsbezoeken blijft de songkok ook op het hoofd van de president.
Aan het einde van de middag is het mandi-tijd, tijd om te baden. Hierna doen veel mannen een sarong om en zetten de songkok op. De werkdag zit erop, en men wandelt bij huis. Vaders maken met hun jonge kind een ommetje in de buurt met de motor.
.
De songkok wordt ook gedragen in Malaysia, Singapore, Brunei en het zuiden van de Philipijnen, maar nergens zo massaal als in Indonesie. De songkok wordt in andere landen dan Indonesie gezien als de hoofdbedekking voor moslim-mannen; in Indonesie vooral als een nationalistische hoofdbedekking. Soekarno heeft als nationalist de songkok populair gemaakt. Niet-moslim ministers in het kabinet dragen ook de songkok. In de praktijk zijn het echter vooral moslim-mannen, die de songkok dragen.

12

De songkok op Sulawesi heeft een iets ander model


Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Omgangsvormen | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

Homosexuelen (24 april 2015)

De tolerantie jegens homosexuelen lijkt in Nederland afgenomen.
In het Midden Oosten staan zware straffen op homosexualiteit, tot de doodstraf toe.
In Rusland heeft men door middel van publieke acties geprobeerd acceptatie af te dwingen, hetgeen niet is gelukt.
Voor de RK Kerk mag je het wel zijn, maar niet doen, als ik het goed heb begrepen.
In Indonesie lees en hoor ik bijna niets over homo’s. Laatst had ik het over homo’s met een paar mensen uit de desa. Ja, zeiden ze, er zijn er hier genoeg van, maar “tidak apa apa” (maakt niet uit). In een dorp verderop zouden nogal wat travestieten zijn. Homo’s gaan gewoon naar de moskee. Er is geen agressie naar homo’s in mijn regio; maar waarom homo’s zo zijn, begrijpen ze niet.
Buitenlanders denken nog wel eens, dat veel jongens homo zijn, omdat ze vaak met elkaar in 1 bed slapen. Waar echter de huizen klein zijn en het aantal beschikbare bedden gering is, deelt men het bed graag met anderen. Dit heeft niets te maken met homosexualiteit.
Wat hier voor hetero’s geldt, geldt ook voor homo’s: “jangan ganggu” dwz: veroorzaak geen onrust, verstoor het samenleven niet. Met andere woorden: geen dronkenschap, geen luidruchtig of opzichtig gedrag, let op je kleding. Houdt men zich hieraan, dan is er ook voor homo’s geen probleem.
De mannen- en de vrouwenwereld zijn hier gescheiden; mannen komen bij elkaar en vrouwen ook. Alleen bij bezoek komen man en vrouw samen. Dus als 2 homo’s met elkaar optrekken, dan is er niets aan de hand.
In Nederland heeft men de enorme behoefte het eigen “ego” voorop te stellen (ik doe/ zeg wat ik wil, ik kleed mij zoals ik wil etc.). Zelfs kwetsen en/of beledigen van anderen lijkt hieronder te vallen tegenwoordig. Homo’s willen publiekelijk helemaal voor hun homo-zijn uitkomen.
Zo niet dus in Indonesie. Het ego is helemaal ondergeschikt aan de gemeenschap, waarin men leeft. Dit wordt de kinderen al vanaf de geboorte bijgebracht. De Adat regelt de menselijke verhoudingen en niet het ego. Homo’s, die zich publiekelijk als zodanig willen manifesteren, krijgen het zeker moeilijk met de omgeving.
Het publiekelijk afdwingen van acceptatie middels bv. demonstraties zal weinig goeds brengen.
Zolang homo’s, net als de hetero’s, zich gedragen naar de Adat, hebben zij in Indonesie weinig problemen te verwachten. Er is wat dit betreft geen verschil tussen homo’s en hetero’s. Dus geen gezoen in het openbaar, niet hand-in-hand lopen, geen klef gedoe, en gepaste kleding.
Dus, een nederlands homostel, dat op vakantie naar Indonesie gaat, heeft niets te vrezen, als het zich maar aan de (ook voor de hetero’s) geldende regels houdt.
Indonesie is een enorm groot land met veel volkeren en culturen. Ik heb geschreven over de positie van homo’s in mijn regio. In de provincie Aceh is het veel slechter gesteld voor homo’s. In deze provincie geldt de sharia wetgeving, stokslagen voor homo’s, onbegrijpelijk. In Jakarta echter zijn bekende homo-cafe’s. Een divers beeld dus.


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Omgangsvormen | Tags: , | 1 reactie

Verjaardagsfeest (12 maart 2015)

Het zoontje van de Ibu van mijn huishouden is vandaag jarig. Hij is 9 jaar geworden.
Voor het eerst heeft de moeder een verjaardagsfeest georganiseerd. Vroeger was er geen geld voor.
Het was een echt indonesisch feest, erg formeel en vriendelijk, maar de sfeer zat er goed in.
Er waren ongeveer 40 kinderen (van 6-10 jaar), de meesten met hun moeder. Er was tijdens het feest geen enkele vader; vaders hebben overdag hun eigen activiteiten. Het feest heeft ongeveer 2 uur geduurd.
De kinderen zagen er op hun mooist uit, mooie kleren en goed gekapt. Elk kind had een kadootje bij zich. Alle kado’s worden ongeopend op een tafel gelegd, en worden pas geopend, als iedereen vertrokken is. Bij de kado’s is een briefje van de gever.
Nadat alle kinderen er waren, werden wat snacks uitgedeeld, waarna werd begonnen met een korte toespraak van de moeder, die het feest leidde en die de toespraak beeindigde met een kort gebed. Daarna sprak kort een dochter van de Ibu, ook zij sloot af met een kort gebed.
In de toespraken wordt bedankt voor ieders komst, men verontschuldigt zich voor de povere ontvangst (helemaal niet pover !). En men hoopt op Allah’s zegen voor dit feest. In Indonesie geen bijeenkomst zonder toespraken; jong en oud kunnen dit, het wordt al vroeg geleerd.
Hierna wordt de jarige toegezongen, vervolgens wordt de taart aangesneden en de stukken verdeeld.
Hierna wordt er gezongen, en proberen sommigen wat te dansen. Ook werden balonnen doorgeprikt, waaarin een briefje met een vraag om te beantwoorden zat.
Tenslotte krijgt iedereen (ook de moeders) een bord “soto”, waarna men weer vertrekt. Soto is rijst, met kippebouillon, kleine stukjes kip (nog geen halve eetlepel) en tahu/tempe, een paar kleine stukjes gekookte aardappel en een schijfje tomaat / komkommer en kroepoek. Aan deze soto is sinds gisteren gewerkt. Kip moet gekookt, gebakken en klein gesneden worden, evenals tempe en tahu en andere ingredienten. De bouillon vergt ook de nodige aandacht. Tot gisterenavond zijn 6 dames vanaf de middag er mee bezig geweest. Er moest soto zijn om 70 borden te vullen.
Opmerkelijk is, hoe rustig een en ander verloopt. Geen schreeuwende, gillende of rennende kinderen. En toch vrolijk en veel plezier. Ook onder elkaar zijn de kinderen respectvol. Naar de moeders toe zijn zij zeer beleefd. Moeders staan in hoog aanzien hier. Men komt slechts in het paradijs via de moeder, wordt gezegd.


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Omgangsvormen | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

Zoenen

Verliefde stelletjes lopen hier zelden hand en hand

De dochter van buurman, ik schat haar 17 jaar, heeft verkering. Dat maak ik op uit het feit, dat elke avond dezelfde jongen langs komt, en enige uren blijft. Ik zie ze elkaar niet zoenen, of elkaar knuffelen, zoals we dat zo vaak zien in Nederland bij verliefde stelletjes. Het stel is bezig met hun mobieltje, of met internet. Ze hebben echter wel plezier met elkaar.
Een andere jongedame hier vlakbij heeft ook een vriend; hetzelfde beeld: druk met hun mobieltje, of samen bij mij op het terras, waar WIFI is. Enige blijk van affectie is niet te zien, behalve wat lachen.
Op straat zie je slechts een enkele keer een stelletje hand in hand lopen. Meestal lopen de jongen en het meisje naast elkaar, zonder elkaar vast te houden.
Blijken van affectie, zoals zoenen en knuffelen, zijn niet geschikt voor het openbare terrein. Dat doe je thuis, als je samen alleen bent. Dat geldt niet alleen voor Indonesie, maar voor heel Z-O Azie.
Ouders en kinderen kunnen elkaar zoenen, familieleden, die close zijn, ook. Maar het is volstrekt not-done, als ik iemand zou kussen. Behalve dan mijn zoon, anderen absoluut niet. Geheel anders dan in Nederland, waar zowat iedereen elkaar lijkt te kussen, tot driemaal toe vaak dan ook.
De mannenwereld en de vrouwenwereld zijn duidelijk gescheiden. Bij bezoek zitten doorgaans de vrouwen bij elkaar en de mannen ook, tenzij het een klein gezelschap is. Ook in de moskees zitten de mannen en de vrouwen gescheiden.
Ook bij een huwelijk wordt niet gekust. Het bruidspaar is geconcentreerd op de bruiloft, en kijkt elkaar slechts een heel enkele keer aan. Het huwelijk is een heel formele zaak, helemaal conform de Adat. Een stralend bruidspaar, dat duidelijk laat zien, dat ze van elkaar houden, maak je hier niet mee.
Net zoals blijken van affectie, is ook bloot niet voor het openbaar. Blote ruggen bij de dames, decolletees, blote schouders, je zult het hier bijna niet zien. Alleen mannen, die lichamelijk werk doen, doen dat vaak zonder bovenkleding.
Waar niemand hier alleen is, de muren van de huizen dun zijn, waardoor alles te horen valt, heb ik mij afgevraagd, waar ze “het” dan doen. Ik heb het laatst durven vragen aan 2 jongens, die regelmatig langskomen vanwege de WIFI bij mij thuis. Heel makkelijk, zeiden ze. We maken er geen lawaai bij. Ja, zeiden ze, we weten, dat de blanken op dit gebied vaak heel luidruchtig zijn, maar hier niet dus. Wij doen het rustig, zonder anderen te storen.

zoenen, verliefd


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Omgangsvormen | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Overlijden (30 jan. 2015)

Gisteren is een oude dame bij mij in de buurt overleden. Twee dagen daarvoor, ’s ochtends vroeg, een kennis van mij, ook in de buurt,  55 jaar, geheel onverwacht.
Die kennis van mij was rond 6 uur in de morgen overleden. Om 8 uur in de ochtend was hij al begraven. Ik hoorde het nieuws pas rond 10 uur in de ochtend.
Nadat men weet, dat er iemand is overleden, komen de vrouwen uit de buurt langs met voornamelijk rijst. Dit is bedoeld als bijdrage in de kosten.
Overledenen worden zo snel mogelijk begraven; op de dag van overlijden na een paar uur al. Eerst wordt het stoffelijk overschot gewassen, en daarna in een wit doek gewikkeld. Na gebeden wordt de overledene op een draagbaar naar de begraafplaats gebracht. Iedereen uit de buurt, die kan, volgt de rouwstoet naar de begraafplaats. De tocht naar de begraafplaats gaat grotendeels over de openbare weg. Het verkeer houdt rekening hiermee, geen getoeter, of gemopper. Op de begraafplaats hebben 2 of 3 mannen al een gat gegraven, waar het stoffelijk overschot in gelegd wordt, met het gezicht naar Mekka. Er wordt gebeden, en daarna wordt het graf met aarde toegedekt, en de aanwezigen strooien bloemen op het graf.
Vervolgens gaat men naar huis. 7 Dagen lang is er een rouwperiode. Familieleden van verre worden verwacht, en ook veel anderen zijn in het huis van de familie. Tijdens deze 7 dagen wordt gerouwd en gebeden. Na afloop van deze periode herneemt het leven weer zijn gang.
Na 40 dagen is er thuis een gebedsdienst voor de overledene, en na 1000 dagen weer.
In Nederland duurt het enige dagen, voordat de begrafenis of crematie plaats vindt. De overledene wordt doorgaans opgebaard, vrienden en familie kunen afscheid nemen. En doorgaans is na de crematie of begrafenis een condoleance-receptie. Dit alles nu niet bij de Islam in Indonesie. Er wordt niet gewacht tot alle familieleden er zijn. Men vindt het “kasian” als de overledene niet snel wordt begraven, immers hij gaat naar Allah.
Een overlijden is ook in Indonesie een verdrietige zaak. Echter, het maakt deel uit van het dagelijks leven. In het sterfhuis wordt gerouwd, buiten gaat het leven gewoon door, kinderen spelen, de buren zijn als gebruikelijk druk met hun huishouden. Bij mij in de buurt is vrijwel niet “even nagepraat” over het overlijden van mijn kennis.
Kinderen worden geboren, er wordt getrouwd, en mensen sterven. Zo is de cyclus van het leven hier in de desa.


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Islam / Religie, Omgangsvormen | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Swingen en emoties

Optreden van een dangdut bekendheid

David had vanavond een paar vrienden op bezoek. We hadden het over muziek (krontjong, angklung) en ze vroegen mij over muziek in europa.
Ik heb ze op Y-tube Boogie-Woogie laten horen en zien; een zaal vol swingende en dansende mensen, veel geklap bij het wisselen van de piano-spelers, U zult dat wel kennen. Zelfs ik had er moeite mee, om rustig op mijn stoel te blijven zitten.
Zo niet echter de vriendengroep van David, ernstig keken ze naar het optreden, verbaasd, en enig meebewegen was er niet bij. Ze vonden het een zeer vreemde gang van zaken, en zagen de lol er ook niet echt van in.
Toen hier een week of 2 geleden een populaire zanggroep optrad op het plein in de desa, hetzelfde beeld, een zwijgende menigte kijkt het aan. Alleen bij het podium een paar jongeren, die probeerden mee te dansen, maar dat was het dan ook wel.
Muziek is in de westerse wereld is emotie. Muziekspelers (of het nu klassiek of modern is) leggen veel van zichzelf in de muziek. Een dans is een uiting van persoonlijke emotie, het doet iets met je.
Emoties zijn in Indonesie geheel anders. Gamelanspelers leggen geen enkele emotie in de klanken, die ze voortbrengen. Gamelan-muziek is geen uiting van persoonlijke expressie. Bij Gamelan (een van de hoogst ontwikkelde muzikale vormen ter wereld) gaat het erom, dat de klank op de juiste wordt voortgebracht, hard of zacht, lang of kort en meer. Wat de speler erbij voelt, is niet aan de orde. De speler kan ondertussen een sigaretje roken, of even babbelen met de buurman. Als de klank maar op de juiste wijze wordt voortgebracht.
Ook in het dagelijks leven gaat men hier heel anders om met emoties. Waar wij in Nederland graag iets uit willen praten (bij een meningsverschil of misverstand bijvoorbeeld), gebeurt dat hier helemaal niet. Men zwijgt, zegt eventueel “tidak apa apa”. Of men “minta maaf”
– vraagt om vergeving.
Dit zo totaal anders omgaan met emoties is een van de moeilijkste dingen om aan te wennen bij het leven in de desa. Hoe iemand zich voelt in een bepaalde situatie, hoe iemand iets beleeft of ervaart, het zijn geen gespreksonderwerpen. Je merkt ook niet, of iemand bijvoorbeeld iets naars, of iets anders heeft meegemaakt. De dochter van een van de buren (18 jr) zag ik laatst huilen op het stoepje voor het huis. Niemand, die er enige aandacht aan schonk. Niemand ook, die kon vertellen, wat er aan de hand was. Verbazing wel over mijn vraag daarnaar. Ik denk, dat het uit was met haar vriend.
De vakantie-ganger, of degene, slechts enige tijd hier verblijft, zal niet of nauwelijks iets merken van dit verschil in omgaan met emoties.


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Omgangsvormen | Tags: , , | Een reactie plaatsen

Kinderen opvoeden

Het wassen van de voeten van moeder is een van de hoogste betuigingen van respect

Kinderen hebben in Nederland (en ander europese landen) veel verplichtingen gedurende de dag. De belangrijkste verplichtingen zijn wel de volgende: op tijd opstaan, op tijd naar school, huiswerk maken, op tijd naar bed, kamer opruimen, op tijd zijn voor het eten. Heel veel kinderen hebben daarnaast nog vele andere verplichtingen, zoals lidmaatschappen van clubs, sporten en meer.
Naast de vele  verplichtingen is er veel te doen omtrent straffen van kinderen (een dag thuis blijven bv.) als ze ondeugend zijn geweest.
Kinderen hier op Java hebben geen verplichtingen, er wordt op hen geen dwang uitgeoefend iets te doen. Kinderen gaan slapen als ze moe zijn, eten als ze trek hebben. Vaak zie ik moeders met een bord eten achter de kinderen aanlopen, om ze tijdens het spelen een hap eten te geven.
De ouders van mijn buurjongetje gaan pas slapen, als hij (3 jaar) moe is van het spelen.
Het belangrijkste, wat de kinderen hier geleerd wordt, is respect te hebben vooor ouderen. Daarnaast wordt er lichte druk uitgeoefend om ze naar school te krijgen. Straffen is hier niet aan de orde. Kinderen dwingen iets te doen of te laten is er hier niet bij.
De kinderen moeten een zo aangenaam mogelijke jeugd krijgen, vindt men hier.
Een lastige puberleeftijd is hier niet, en ik hoor ook niemand erover. De lastige leeftijd hier is van 5 – 8 jaar.
Veel ouders in Nederland hebben hoge verwachtingen van hun kinderen, hetzij op sportief gebied, scholing of anders. Er ligt een druk daar op kinderen om te presteren. Hier geen druk op kinderen, een aangename jeugd moeten ze hebben.
Over het opvoeden hier heb ik al meerdere malen met mensen uit Europa gesproken. Zij zien die vrijheid van de kinderen hier met zeer gemengde gevoelens aan. Vaak ook de opmerking / verzuchting: “zo komt er van die kinderen later weinig terecht”.
Ook ik heb aanvankelijk met gemengde gevoelens gekeken naar deze manier van opvoeden. Maar het resultaat van deze opvoeding heeft mij overtuigd van het gelijk van de mensen hier wat betreft opvoeden.
Ik heb nergens een prettigere jeugd meegemaakt dan hier in Indonesie. De jeugd is uiterst behulpzaam voor ouderen en de ouders, ze heeft ook werkelijk respect voor ouderen, ik maak het dagelijks mee. Ik ben op elk moment van de dag veilig.
Vanaf 10 jaar zijn de kinderen al bijna zelfstandig. Onderscheid kinderen – volwassenen is hier niet sterk, kinderen zijn in feite al jonge volwassenen.
Het beroven van ouderen, huizen binnendringen, het gebeurt hier niet.
De ouders steunen de kinderen (ook financieel indien nodig) zolang zij kunnen, ook als ze getrouwd zijn. Komen de ouders in de problemen, of kunnen ze niet meer alleen wonen, dan nemen de kinderen de ouders in huis en zorgen voor ze.
Het idee, om de ouders naar een tehuis te brengen, is hier te gruwelijk voor woorden.
Het respect voor ouderen ziet men in veel culturen. Onder meer Chinezen staan bekend om hun respect voor oude mensen. Ik wordt er niet vrolijk van, als ik (op TV) zie en lees, hoe het met zeer veel ouderen vergaat in Nederland. Een totaal ander beeld van ouder worden in Indonesie.
Het respect voor ouderen wordt in de Koran ook bepleit: Sura 17: als je ouders op oude leeftijd wel eens lastig worden, ga dan niet op ze fitten, maar wees vriendelijk, ze hebben jou gebaard.
Zoals overal ter wereld loopt het hier ook wel eens anders, hoewel ik het nog niet heb meegemaakt. En de grote steden hebben hun eigen problemen, straatkinderen, jongens, die de straten onveilig maken en zo. Maar dat is niet het algemene beeld.

Respectvolle begroeting van moeder. Het kussen van de voeten van moeder gebeurt door alle kinderen, ongeacht hun rang en positie in de samenleving. Zelfs een generaal kust de voeten van moeder.


 

 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Het gezin, ouders en kinderen, Omgangsvormen | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Handen schudden en begroeten

sultan yogyakarta

Dochter begroet vader, de Sultan van Yogyakarta. Zeer halus, verfijnd.

Handen schudden bij kennismaking en bij bezoek is regel op Java. Over het niet de hand willen schudden door moslims is veel te doen in Nederland en andere landen. Er zijn daar moslims, die de hand niet willen schudden van iemand, die ze niet kennen. Ik heb dit op Java heel weinig meegemaakt. Een heel enkele keer merk ik, dat een vrouw mijn hand niet wil schudden, maar dan maken we een buiging naar elkaar met voor de borst gevouwen handen. Maar zoals gezegd, dat komt zelden voor.

Allereerst de opmerking, dat het kussen van de ander volstrekt “not done” is. Alleen als men elkaar heel goed kent of familie is, gebeurt dit. Maar dan niet met de lippen op de wang, maar meer over de schouder buigen. Of kussen op het voorhoofd.  Als buitenlander (op vakantie, of langer verblijvend in Indonesie) dient men het kussen achterwege te laten, om pijnlijke situaties te voorkomen (bv. gezichtsverlies).

Handen schudden kan op verschillende manieren.
– Net zoals in Nederland gewoon de hand schudden. Na het handen schudden, raakt men met de rechterhand even de eigen borst aan. Dit is algemeen.
– Jongeren geven ouderen geen hand, maar pakken de rechterhand van de oudere en brengen die naar hun voorhoofd of wang.
– Is handen schudden niet aan de orde, dan vouwt men beide handen tegen elkaar en maakt een buiging.
– Het begroeten op Javaanse wijze, vergt enige oefening, omdat dit nauw luistert. Het is uitermate “halus”, verfijnd.
Men vouwt beide handen tegen elkaar, buigt enigszins en neemt met de vingertoppen de vingertoppen van de rechterhand van de ander.
Degene, die lager geplaatst is dan de ander, buigt wat dieper.
Deze manier van groeten ziet men met name nog aan de Sultans hoven op Java. Het is in hoge mate het tonen van respect.
Echter deze vorm van begroeten kan ook gedaan worden als men iemand hogelijk waardeert. Je ziet het echter niet erg vaak. Het is zeer formeel.

Beleefde begroeting, zonder handen schudden

handen———————

Begroeting, elkaar de hand schudden

hand———————
Begroeting ouders

begroeting

———————
Jongere begroet oudere,

———————
De Sultan van Yogyakarta wordt begroet

begroeting


 

Categorieën: Islam / Religie, Omgangsvormen | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

Allemaal homo’s ? (25 juni 2014)

Vorige week heb ik 2 nachten in een hotel in Jember gelogeerd, omdat mijn kamer gedaan moest worden, de muren waren helemaal doorgeslagen.
Ik heb een leuke avond doorgebracht met een nederlands stel (vriend en vriendin), midden 20, denk ik zo. Zij waren voor het eerst in Indonesie, nu op weg naar Bali, en het beviel hen prima.
Wat de vriend echter was opgevallen, en waar hij erg vreemd tegenaan keek, was, dat de mannen onder elkaar erg lijfelijk zijn, men zit close tegen elkaar op de bank, handen op elkaars knieen, arm om de schouder; een nek wordt gemasserd, en elkaars spieren worden bekeken.
Zouden dit nu allemaal homo’s zijn ?
In geen geval, dit lijfelijk zijn met elkaar heeft niets te maken met homosexualiteit. In Indonesie trekken de mannen met elkaar op en de vrouwen ook. In de moskee zitten de mannen en de vrouwen apart. Bij bezoek zitten de vrouwen bij elkaar en de mannen ook. Man en vrouw zijn in het openbaar in het geheel niet lijfelijk. Zoenen op straat is er niet bij, jonge stellen zie je (soms) op straat wel elkaars hand vasthouden, maar meer ook niet. Uitgebreide zoenpartijen in het openbaaar zijn volstrekt not done. Trouwens niet alleen in Indonesie, hetzelfde geldt ook voor bv. het buddhistische Thailand en andere landen hier in de regio. Intimiteiten zijn voor thuis, niet voor in het openbaar.
Hetzelfde geldt voor “blote” kleding. Decollete’s, blote ruggen, korte rokjes en meer zijn op straat feitelijk taboe.
De mannen hier, met name de jongeren, zijn in onze ogen ook bepaald “ijdel”, body-creme’s worden veel gebruikt, als ook parfums. De haren zijn steeds zeer goed verzorgd. Toch kun je bepaald niet spreken van verwijfd gedrag, het goed voor je uiterlijk zorgen wordt in de Koran sterk bepleit.
Net zoals veel anderen, heb ik bij mijn eerste bezoek indertijd aan Indonesie ook vreemd tegen dit lijfelijk zijn aangekeken en zo mijn gedachten gehad. Als je in Nederland iemand aanraakt, dan is al snel een excuus op zijn plaats.
Ik ben inmiddels geheel gewend aan dit lijfelijk omgaan met elkaar; ik sprak laatst een politie-agent in Jember en we liepen eventjes gearmd op de stoep, volstrekt normaal gedrag hier, waar niemand van op kijkt.


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Omgangsvormen | Een reactie plaatsen

“Halus”

Halus - Dochter begroet vader, de Sultan van Yogyakarta. Zeer halus, verfijnd.

Dochter begroet vader, de Sultan van Yogyakarta. Zeer halus, verfijnd.

Het woord “halus” betekent “zeer beschaafd, verfijnd”. Javanen stellen er erg prijs op zich halus te gedragen.
Maar niet alleen gedrag kan halus zijn, maar ook een gebeurtenis, zoals een dans in de Keraton (paleis) van een van de sultans op Java. De Keraton van Yogyakarta staat bekend om zijn zeer verfijnde dansen.
Echter, ook de Keraton van de Sultan (Susuhunan) van Surakarta kan er wat van. De dansen, die daar worden opgevoerd, behoren tot de allerfijnste, meest halus, van heel Indonesie.
Hieronder een link naar een filmpje op Y-tube, waar een dans wordt opgevoerd in de Keraton van de sultan van Surakarta. De Sultan zelf zit hoger dan de anderen, hij heeft een paars “jasje” aan.
Het vergt vele jaren, voordat men deze dans heeft geleerd en mag dansen aan in de Keraton. Deze dans is het toppunt van verfijning, dus in hoogste mate halus.
De dansen op Java zijn, in vergelijking met die op Bali, trager. De Balinese dansen, zo kan men uit de literatuur opmaken, zijn wat “volkser”, elke desa heeft wel dansers of een dansgroep. Zeer vaak kan men in een balinese desa dansers zien oefenen voor een of andere religieuze ceremonie. Dit is op Java niet in die mate het geval, hoewel bij vele gebeurtenissen ook traditionele dansen te zien vallen.
Net zoals op Bali hebbben de dansen hier ook een naam: Tari Bedhaya Ketawang, Tari Remo, Tari Gambyong om maar eens een paar te noemen. U kunt ze op Y-tube vinden; zoek dan onder “tarian jawa”.
De dansen zijn doorgaans gekoppeld aan gebeurtenissen, bv. een huwelijk. Maar hoogtepunten zijn en blijven de dansen aan in de Keratons van de Sultans.

De Tari (dans) Bedhaya Ketawang in de Kraton van de Sultan van Surakarta: link

keraton yogyakarta


 

Categorieën: Omgangsvormen | Tags: , , | Een reactie plaatsen

Chique

Foto hierboven: Chique geklede adellijke dames in de keraton van Yogyakarta

Bij huis en voor het naar de markt gaan, gebruiken de dames hier makkelijke kledij. De meesten dragen bij huis ook geen hoofddoek.
Bij officiele gebeurtenissen, zoals receptie bij een huwelijk, op bezoek gaan in verband met een geboorte en zo, gaan de dames voor chique. Dat willen zeggen, een mooie sarong en een kebaya. Een handtas hoort er ook bij. Er wordt bescheiden gezichtscreme gebruikt en lippenstift. De sarong is altijd lang, komt tot op de voeten. Het haar wordt in traditionele stijl opgemaakt, vaak gebruikt men een wrong (“sanggul”).
Een kebaya is van oudsher een indonesisch kledingstuk. Het stamt uit de tijd van het Majapahit-rijk, en heeft zich wat vorm betreft ontwikkeld tot wat het nu is.
De stof voor een kebaya kan zijn zijde, brokaat, katoen en ook moderner materiaal. Een kebaya is van voren “open”, maar wordt bijeengehouden met een broche of anderszins een mooi sieraad. Het is een luchtig kledingstuk.
Op de foto hierboven ziet U een aantal adellijke dames aan het Hof van de Sultan van Yogyakarta, tijdens het huwelijk van de dochter van de sultan; uitermate chique. De dames lopen op blote voeten; onder meer in huis, moskeeen, keratons loopt men op blote voeten.
Het modebeeld van de dames is bepaald niet “bloot”: geen blote schouders en/of ruggen, geen decollete’s, geen korte rokken. De vrouw wordt er in mijn ogen bepaald niet minder van.

Netjes geklede dames uit Java (Source: Jamieson Teo)


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Omgangsvormen | Tags: , , , | Een reactie plaatsen

Ontvangen van gasten thuis (9 mei 2014)

De kamar tamu

Een gast (of gasten), die op bezoek komt, begroet zijn gastheer met “Assalamu Aleikum” en de gastheer antwoordt met “Waleikum salaam”. Men geeft elkaar de hand. Vervolgens, na de schoenen / slippers uitgedaan te hebben, gaat men naar de “kamar tamu” – de kamer voor de gasten, doorgaans meteen achter de voordeur. Het uitdoen van de schoenen is een must, want anders onbeleefd. Achter de kamar tamu is de “kamar keluarga”, de kamer voor de familie, maar daar ontvangt men geen gasten. In de kamar tamu is geen TV, die staat in de kamar keluarga.
In de kamar tamu bevinden zich een bankstel, 2 of 3 gemakkelijke stoelen en een laag tafeltje. Men neemt plaats en de conversatie kan beginnen.
Men lette er duidelijk op, geen onderwerpen aan te roeren, die verlegenheid kunnen veroorzaken, zoals politiek, problemen, meningsverschillen en zo. De sfeer moet prettig en ontspannen zijn. Dit is uiterst belangrijk.
De gasten wordt koffie of thee aangeboden, met wat versnaperingen. Een bezoek duurt niet urenlang, na een uurtje maken de gasten zich vaak al op om te vertrekken.
Gasten kunnen ook mee-eten. Tijdens het eten zit men het liefst op de grond en men eet nadrukkelijk met de rechterhand. Zij, die linkshandig zijn, moeten zich maar vermannen, het eten met de onreine linkerhand is grof.
In Nederland wordt tijdens een bezoek gediscussieerd, en van gedachten gewisseld; er kan over het werk worden gesproken, en eventuele problemen, zoals maatschappelijke problemen of politieke onderwerpen kunnen aan bod komen en meer. Op Java dus in het geheel niet. Een ander hoeft niet te weten waar het “ego” eventueel mee zit, of wat er voor problemen zijn. Dit is taboe.
Waar in Nederland “ego’s” bij elkaar zitten, zitten op Java mensen bijeen, die een prettige en harmonieuze sfeer willen, zonder problemen of moeilijk gepraat.


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Omgangsvormen | Tags: , , | Een reactie plaatsen

Blog op WordPress.com.