Vandaag dus het grote jaarlijkse gebeuren in mijn desa: het Karnaval.
Het begon rond 13.30 uur en duurde tot 16.30 uur. Aantal deelnemers schat ik op 1200. Een bonte stoet van leerlingen van de lagere scholen, en de middelbare scholen in de desa. Ook particulieren konden meedoen. Onvermijdelijk: na elke 3-4 groepen een vrachtwagen met een enorme geluidsinstallatie en een generator achter de wagen. Zuid Oost Azie is lawaaierig. De foto’s spreken voor zichzelf.
Na de Onafhankelijkheidsviering op 17 augustus worden in vele steden en desa’s gedurende enige weken diverse activiteiten georganiseerd.
Zo waren er in mijn desa een voetbalcompetitie, touw-trek wedstrijden en wandeltochten. De activiteiten vonden plaats op de “Lapangan”, het centrale veld, dat bijna elke stad of desa heeft. Het was er buitengewoon druk, en de verschillende handelaren (bakso-verkopers, ballonnen-verkopers, snack-verkopers en anderen) konden weer goede zaken doen.
Morgen is er het Carnaval in mijn desa. Een grote stoet kleurig verklede mensen trekt door het dorp. Men is weken lang bezig met de voorbereidingen en veel mensen zijn bijzonder mooi uitgedost.
Ik zal hiervan verslag doen.
Het Jember Fashion Carnaval in de stad Jember, dat elk jaar in augustus wordt gehouden, is wereldberoemd. Na Mardi Gras in New Orleans, Rio de Janeiro Carnaval in Brazilie, en Fastnatchkoln in Duitsland is dit de vierde grootste Carnaval in de wereld.
De catwalk is ruim 3,5 km lang, en 2013 telde ongeveer 750 deelnemers. Vorig jaar waren er bijna 1 miljoen bezoekers aan dit Carnaval.
Het is een enorme gebeurtenis, de stad Jember is vrijwel onbereikbaar.
Dit Jember Fashion Carnaval werd voor de eerste keer georganiseerd in 2003 en had als thema: “Cowboy, Punk en Gypsy”.
Geen benzine meer
Sinds gisteren is er in mijn hele regio nergens benzine te koop. Ook in andere regio’s in Indonesie schijn dit het geval te zijn.
Het is duidelijk te merken: op de grote weg van Tanggul naar Jember is het veel rustiger dan anders wat betreft gemotoriseerd transport.
In mijn desa is het stil, vrijwel geen motor-verkeer. Het beetje benzine, dat men nog heeft, wordt gespaard.
De toko’tjes in mijn desa, waar men normaal benzine kan kopen, verkopen niets, omdat ze niets hebben. Daar, waar men denkt, dat er nog benzine te koop is, staan lange rijen te wachten. Wel geruststellende woorden op de TV, maar de praktijk is anders.
Geen idee, hoe lang dit nog gaat duren. Opmerkelijk is, dat er in het geheel niet gemopperd wordt.
Geen benzine meer
In de week na Onafhankelijkheidsdag worden er jaarlijks in het hele land allerlei activiteiten georganiseerd, onder meer “wandel” door scholieren, ambtenaren en anderen. Zo ook in mijn desa. Dit is een traditie en trekt veel bekijks. Er is een route van een paar kilometer uitgezet.
Opmerkelijk is, dat de meisjes en dames veel gedisciplineerder marcheren dan de jongens. Ik hoorde van de buren, dat dit altijd zo is geweest. De jongens wandelen, de dames marcheren. Aan het einde van de tocht zijn er prijzen voor de beste groepen marcheerders. Als kennelijk de dames meer aanleg hebben voor discipline, is dat een sterk pleidooi om veel meer vrouwen ook in de bovenlaag van het landsbestuur aan te stellen.
Vertegenwoordigers van de verschillende religies in Indonesie bij elkaar
Onlangs sprak ik met een nederlandse jonge dame, die alleen op reis was in Indonesie. Zij had het boven verwachting naar haar zin en voelde zich als alleenreizende vrouw erg veilig op Java. Een van de eerste dingen, die zij mij vertelde, was dat het haar zo was opgevallen, hoe nadrukkelijk de indonesische vrouwen in de samenleving aanwezig zijn. Het lijkt wel, zo zei ze, alsof de hele middenstand op vrouwen draait. Verder was de mondigheid van de vrouwen haar opgevallen; geen bedeesde vrouwen, die amper hun zegje willen of kunnen doen, integendeel. Tot zover deze dame.
De observatie van deze dame is geheel juist. De vrouwen in Indonesie (met name Java) nemen actief deel aan het openbare leven. Zij staan zonder meer hun “mannetje”.
Vrouwen zijn vertegenwoordigd in veel beroepsgroepen; het aantal vrouwen dat hogere of hoge posities bekleed, is echter nog beperkt. Toch zijn er een paar bekende voorbeelden, zoals de burgemeester van Surabaya, de op 1 na grootste stad van Indonesie, mevr. Rismaharini. En Mevr. Megawati Sukarnoputri is zeer vooraanstaande politica in Indonesie.
Er is een vrouwen-emancipatie beweging in Indonesie. Deze beweging wil echter geen copie zijn van de westerse vrouwen-emancipatiebewegingen, maar de vrouwen emanciperen op Indonesische wijze, uitgaande van de cultuur in Indonesie.
Op de TV ziet men vooral jonge vrouwen swingen, dat het een lust is bij een optreden van een bekende artiest. Er zijn kort-gerokte dames bij, dames met lange broeken, en dames met hoofddoeken en spijkerbroek. Allen staan ze te swingen en hebben de grootste lol met elkaar.
Kleurige T-shirts, veel spijkerbroeken en veel kleurige hoofddoeken.
Na afloop van het optreden gaan de dames naar huis, sommigen samen met of door hun vriend opgehaald, anderen alleen op de brommer, en sommigen achter het stuur in een auto.
Dit is een beeld, dat in de Arabische landen niet mogelijk is. Daar voor het overgrote deel vrouwen in het zwart met lange zwarte wapperende mantels en heel erg veel boerka’s.
Saoedie Arabie is misschien wel het meest extreem, vrouwen mogen daar alleen buitenkomen samen met man of een mannelijk familielid. In T–shirt en spijkerbroek staan swingen op een plein is ondenkbaar.
Ik heb het afgelopen jaar op Oost Java (12 maanden) welgeteld 1 keer een vrouw met een boerka gezien. Je ziet het zelden hier. De hoofddoek wordt gedragen, door wie het wil. Ik zie moeders met hoofddoek en dochters zonder, en omgekeerd. Er is geen verplichting tot het dragen van een hoofddoek. De jongere vrouwen, die wel een hoofddoek willen dragen, maken er vaak een kleurig iets van, met een sieraad aan de voorkant om de hoofddoek bijeen te houden.
David en zijn vrienden drinken graag een wijntje met mij in de avond-uren; ook een biertje wil er wel ingaan. Ook dit is niet mogelijk in de Arabische landen.
Verliefde homo-jongens worden in Iran opgehangen, in andere landen staan er zware straffen op. In Indonesie zijn een aantal bekende artiesten homo, iedereen weet ervan. Ook in mijn desa zijn er een paar homo’s. Niemand, die hen lastig valt of moeilijk daarover doet. Ze gaan ook gewoon naar de moskee. Niet iedereen in de desa begrijpt, dat deze jongens zo zijn, maar men doet ze geen kwaad.
In Afganistan zijn oude Buddhabeelden opgeblazen, ook in Pakistan gebeurt dit. Op Java zijn honderden tempels uit de hindoeistische en buddhistische tijd op Java te vinden. Sommige tempels zijn erg mooi in tact of gerestaureerd (Prambanan en de Borobudur), anderen worden nog gerestaureerd; Indonesiers zijn erg trots op hun verleden. Alle overblijfselen uit de tijd van voor de komst van de Islam worden gekoesterd. Zij behoren gewoon tot de geschiedenis van Indonesie.
Al met al een heel ander beeld dus van de Islam in Indonesie, vergeleken met de Arabische landen.
Hoe komt het dat de Islam in Indonesie zo anders is dan in de Arabische landen ? Voorzover ik opmaak uit de literatuur en gesprekken met moslims in Indonesie heeft dit vooral te maken met het feit, dat de Islam in Indonesie “gebouwd” is op de oude buddhistische en hindoeistische rijken van voor de Islam. De buddhistische en hindoeistische sfeer “werkt door” in de Islam.
De Godin van de Stille Zuidzee, Nyai Loro Kidul, is op Java nog steeds een begrip. Ik heb op het strand van Parangtritis bij Yogyakarta moslims offers zien brengen aan deze godin.
Ook aan de hoven van de sultans van Yogyakarta en Surakarta zijn nog duidelijke overblijfselen te zien. Veel van de dansen daar zijn gebaseerd op de Mahabharata.
In Nederland heeft men vooral te maken met de Islam uit de Arabische landen. Doorgaans aan de fundamentalistische kant. Ik lees op internet-forums in Nederland voor jongeren, die moslim willen worden of het al zijn, de meest vreemde vragen. zoals: “ik ben moslim, maar mijn vader niet, mag ik nu wel naar zijn verjaardag ?” Of: “mag ik als moslim voor iemand anders een biertje kopen ?” Dit zijn nog vrij onschuldige vragen, maar het kan ook erger, zoals vragen over het omgaan met niet-moslim buren, het respecteren van niet-moslim feestdagen. En het kan nog erger.
Voor mij zijn dit stompzinnige en idiote vragen van zeer beklagenswaardige lieden, waarvan je je kunt afvragen, in hoeverre ze toerekeningsvatbaar zijn.
Ik heb dit soort vragen voorgelegd aan David en zijn vrienden (allen uiteraard moslim), in de leeftijd van 18 – 25 jaar. Ze begrepen in het geheel niet, waar ik het over had. Natuurlijk behoor je je vader te respecteren en naar zijn verjaardag te gaan. Een gesprek was in feite niet mogelijk, omdat dit soort idioterie helemaal buiten hun denkwereld valt. Een ander respecteren (“hormat”) is voor de Indonesische moslims van grote betekenis.
Indonesie is net zo groot als Europa. Er wonen honderden volkeren, er worden honderden talen gesproken, behalve de grote religies zijn er talloze lokale religies. Jakarta is hypermodern, in andere delen van Indonesie leeft men nog bijna in het stenen tijdperk.
Dit alles wordt bijeengehouden door de staatsfilosofie “Pancasila”, eenheid in verscheidenheid, waar voor ieder een plaats moet zijn.
In een land met zoveel verschillen, zijn natuurlijk ook problemen. Ook in Indonesie zijn een aantal fundamentalistische moslim-groepringen, zoals de FPI en JAT; kleine groepen, met echter een luide stem, die vaak uit zijn op overlast.
Ook de besturen van de grote moslim organisaties kunnen uiterst vreemde uitspraken doen, zoals het advies om Christenen geen “Selamat Hari Natal” te wensen, omdat dit in strijd zou zijn met de Koran, of niet meedoen met Valentijnsdag. Ik heb de indruk, dat de gewone moslim zich hier niet veel aan stoort. Er zijn genoeg moslims, die Kerst met christenen samen vieren.
Doch het streven om met zijn allen vreedzaam in Indonesie te leven, is overal voelbaar. Dit streven gaat niet over een geffend pad, er zijn veel hobbels, waar gelukkig op TV en in de kranten veel aandacht aan wordt gegeven.
Straat in Ubud
Inmiddels ben ik nu al enkele dagen in Ubud op Bali, de plaats waar ik jaren gewoond heb. Er is weer heel veel bijgebouwd, en de drukte is enorm. De jl Monkey Forest en de jl Raya is een en al file of langzaam rijdend verkeer in de middag tot het begin van de avond. De uitlaatgassen maken dat mensen met monddoekjes lopen. De straten zijn van oudsher een aaneenschakeling van winkeltjes, restaurants, boutique’s en touristen-burootjes. Het is nu weliswaar hoogseizoen, maaar toen ik hier begin mei was, was het hetzelfde beeld. .
Het “Apenbos” aan het einde van de jl. Monkey Forest is een zeer drukke toeristische bestemming.
Een bezoek aan een van de 2 grote supermarkten in Ubud (Bintang en Delta) blijft voor mij een feest, grote keuze aan veel westerse produkten. Wel prijzig: 2 ons Edammer kaas (uit Nederland) 8 euro. In de Carrefour in Jember heb ik, als ik geluk heb, de keuze tussen een grote of een kleine ijsbergsla, als die er al is. In Ubud keuze uit verschillende soorten sla.
Ondanks de grote drukte en de vele verschillende nationaliteiten, die hier vertegenwoordigd zijn, verloopt een en ander zonder veel incidenten, althans ik krijg er niets van mee.
Ik heb al meerdere malen vertelt, dat “blote kleding” in Zuid Oost Azie niet “done” is. Waar wij in Nederland (en andere landen) zeer terecht van buitenlanders verwachten, dat zij rekening houden met de nederlandse cultuur, geldt dit omgekeerd blijkbaar niet. Blote kleding, zoenen op straat, met een bierfles in de hand lopen, je ziet het veel hier, met name van de westerse toeristen. De balinesen zien dit alles (begrijpelijk) door de vingers, zij willen het de toeristen niet moeilijk maken.
Inmiddels zijn ook in mijn desa op Java al enkele nederlanders op bezoek geweest, voor kennismaking met een authentieke desa. Zij hebben een dergelijk bezoek bij mij aangevraagd via de mail.
Ik heb er met mijn buurtgenoten in de desa over gesproken en zij hebben er geen moeite mee, als het maar niet massaal wordt en men rekening houdt met de plaatselijke cultuur.
Er zijn een aantal voorwaarden, waar aan voldaan moet worden, wil men de desa bezoeken:
– geen alcohol tijdens het bezoek aan de desa,
– kledingcode voor heren: geen onderhemden. Toegestaan: korte broek met pijpen tot de knie of lange broek. T-shirts toegestaan, alsmede overhemden.
– kledingcode voor dames: geen blote schouders, geen decolete’s, geen blote ruggen. Toegestaan: Rokken tot over de knie of lange broeken en T-shirts of blousen. Geen korte broekjes.
Ik zelf zal toezien op de naleving van deze voorwaarden.
Tenslotte: een bezoek aan een restaurant kan niet, omdat er in mijn desa geen restaurant is. Wel is mogelijk een eenvoudige Bakso of Mie Ayam.
Straat in mijn desa
Vandaag was het dus Lebaran.
Vanochtend in alle vroegte op, 04.30 uur, en om 05.30 uur gewandeld naar de kleine moskee 100 meter achter mijn huis, met de familieleden.
Vanaf gisterenavond tot vanochtend (dus de hele nacht door) klonk uit de luidsprekers in het dorp het belangrijkste gebed van de moslims: “Allahu Akbar” (Allah is groot). Aan die luidsprekers ben ik intussen gewend, want zij laten ook van zich horen elke ochtend al om 04.00 uur voor het ochtendgebed, Subuh en ik slaap er doorheen.
Na het gebed in de moskee het traditionele “keliling”, korte bezoekjes bij de buren en kennissen. Steeds zijn er versnaperingen op tafel, en er is ook drinken (water of flesjes thee). De bezoekjes duren zo’n 10 minuten en dan is het op naar het volgende bezoek.
Na de bezoeken weer naar huis, waarna het een komen en gaan is van de buren, waar we net geweest zijn en andere kennissen.
Rond het middaguur eten en rusten, waarna de aanloop hervat wordt tweede helft van de middag. ’s Avonds ontvangt David zijn vrienden thuis, en gaan ze vervolgens bij vrienden langs.
Voor het rustige desa-leven hier een opwindende dag in een goede sfeer. Veel bezoek en veel mensen op straat.
Ik heb zelf gevast met inachtneming van mijn gezondheid. Met name overdag niet drinken in de tropen was er dus niet bij. Het maken van een kleine, doch gezonde maaltijd rond het middaguur, was lastiger, dan ik had gedacht. Je weet, dat niemand dan eet, buren lopen in en uit en “stiekum” een maaltijd bereiden lukt dus niet, de etensgeuren gaan door het huis, dus iedereen weet, dat ik aan het koken ben, hoe bescheiden ook. Gelukkig had men er alle begrip voor.
Ik wil binnenkort het grote verschil uitleggen tussen de Islam in Indonesie en de Islam van de Arabische landen.
Deze 2 vormen van Islam zijn eigenlijk niet te vergelijken, zo groot is het verschil. Maar daarover dus later meer.
Mijn weersvoorspelling van gisteren voor Lebaran vandaag is helemaal uitgekomen !
Een gezegend Suikerfeest !
De afgelopen weken is het koude seizoen aan de gang. Overdag niet meer dan 31 C, in de namiddag bewolking en soms een klein buitje en in de nacht weer helder.
De temperatuur ’s avonds is laag, 22 – 23 C, erg koud voor de indonesiers en het is dan ook erg rustig op straat ’s avonds.
Morgen, Maandag is het Lebaran, het Suikerfeest.
In feite begint Lebaran al zondagavond. De nieuwe dag begint hier met de avond: Malam Senin is de avond voor maandag.
Malam minggu is zaterdagavond (de avond voor zondag).
Vandaag, zondag, na het avondgebed rond 18.00 uur, begint dus het Suikerfeest; het is dan malam Senin. Deze avond wordt hier “Takbir” genoemd. Grote groepen, vooral jongeren, trekken door de straten, met vuurwerk en vuur spuwend. Doorgaaans gevolgd door een vrachtwagen(tje) met een heel grote versterker erop, dat zorgt voor de nodige (meestal religieuze) muziek.
Mijn weersvoorspelling: Het zal tot de namiddag zonnig en helder zijn, daarna bewolking, laat in de avond weer helder en frisse temperaturen in de avond. Geen reden voor een of andere weercode; weercodes zijn onbekend in Indonesie. Er wordt hooguit op de TV gewaarschuwd voor eventuele storm of anderszins heftig weer.
Zondagavond na het avondgebed is het Takbir. Grote groepen met name jongeren trekken door de desa, vuurwerk wordt afgestoken (Foto van vorig jaar).
Aanstaande zondag, na het avondgebed, Maghrib, rond 18.00 uur, is de vastenmaand Ramadan afgelopen. Dan is het Lebaran, het Suikerfeest.
De eerste familieleden uit andere delen van Indonesie (die daar werken) zijn inmiddels aangekomen in de desa. Morgen en overmorgen worden er nog veel meer verwacht.
Het wordt duidelijk veel drukker, vooral in de steden en stadjes.
Bij mij in de desa zijn velen bezig de huizen op te knappen, eventueel een verfbeurt te geven, en de jaarlijkse grote schoonmaak te doen. Ook worden nieuwe kleren gekocht, om er goed uit te zien tijdens Lebaran. Ik heb voor mij zelf een “Jas tutup Adat” laten maken; een middellang jasje, met van voren goudkleurige knopen, en van boven gesloten. Voor Indonesie ben ik erg lang (1.87 mtr), dus kleding met mijn maat is er niet in mijn regio en de stad Jember; op Bali wil het nog wel eens lukken. Ook broeken moet ik laten maken. Gelukkig is er een kleermaker in mijn desa.
Het einde van de Ramadan is onderwerp van gesprek in de desa. Er wordt naar toe geleefd.
Zondagavond na het avondgebed is het Takbir. Grote groepen met name jongeren gaan met vuurwerk en vuurspuwend door de desa, vuurwerk wordt afgestoken. Een enorme drukte, zoals ik de vorige jaren heb meegemaakt en een uitgelaten stemming.
Maandagochtend rond 05.30 is het tijd voor een bezoek aan de moskee.
Daarna is het “keliling”, bij buren en kennissen in de buurt op bezoek gaan, en later bezoek thuis ontvangen. Het zijn korte bezoekjes van een minuut of 10. Men wenst elkaar: “Mohon maaf, lahir dan batin”. In feite worden excuses aangeboden voor eventuele fouten of “misdragingen” in het afgelopen jaar, zodat de lucht weer zuiver is.
Voor de minder vermogenden worden geschenken meegebracht, doorgaans 2,5 kilo rijst en 1 liter olie.
Drukte bij Gilimanuk voor de oversteek naar Java
Over 8 dagen is het Lebaran, het Suikerfeest. Het grootste jaarlijkse feest in Indonesie voor de moslims.
Het vasten overdag duurt dus nog eventjes, hoewel ik zie, dat velen het wat minder nauw nemen. Met name tussen de middag wordt een beetje gegeten. Ook zie ik in het openbaar wel een sigaret.
De voorbereidingen voor Lebaran komen op gang; er wordt ingekocht om lekkernijen te maken. De mensen kopen nieuwe kleren, om er goed uit te zien tijdens Lebaran.
En het wordt al iets drukker op de weg. Volgende week komt het “mudik” echt goed op gang. Op Java, het dichtstbevolkte eiland van Indonesie, is dan een ware volksverhuizing aan de gang. Ieder, die het zich kan veroorloven, wil met Lebaran bij familie of in de geboorteplaats zijn. Miljoenen mensen zijn dan onderweg.
Dag en nacht een enorme stoet van auto’s. Vliegtuigen allemaal vol, evenals de treinen en de bussen. Grote ondernemingen stellen bussen beschikbaar, waarmee min-vermogende reizigers gratis worden vervoerd.
Langs de grote wegen zijn om de zoveel kilometer politieposten ingericht, en EHBO-posten, kleine moskeeen, informatiecentra. En natuurlijk langs alle wegen talloze warungen en eetgelegenheden.
Vorig jaar ging ik met de auto vanuit Bali naar Java, mijn desa, en heb toen bij Gilimanuk, de haven voor de oversteek naar Java, 8 uur in de file gestaan. Er waren wel extra veerboten ingezet, maar toch niet voldoende. Meter voor meter kwamen we vooruit. En dit was 5 dagen voor het begin van Lebaran. Heel opmerkelijk is, dat niemand moppert of klaagt. Iedereen wacht rustig af.
Het prettige van Indonesie is, als er een lange file is (of een opstopping), dat talloze verkopers actief zijn. Toen wij 8 uur in de file stonden, liepen de verkopers langs de wachtende auto’s met van alles: koffie, hapjes, gekoeld drinken, speelgoed voor de kinderen, pakjes nasi goreng, snoep, zonnebrillen, petjes en nog veel meer. Hun waren hebben ze vaak in kartonnen dozen, die ze dragen met een band om de schouders. Dat zie ik zo gauw nog niet gebeuren langs de A 4 bij Schiphol.
Ook op TV worden de ontwikkelingen wat betreft het “mudik” intensief gevolgd. Veel adviezen worden gegeven door politie-voorlichtingsfunctionarissen.
Wordt vervolgd.
Een sawah met kedelai
Inmiddels wordt er weer druk rijst geoogst. Het is “panen”-tijd (oogsttijd). Drie maanden geleden was de laatste keer en nu dus weer.
Het is, ondanks de vastenmaand, duidelijk weer drukker in de desa. Velen gaan in de ochtend naar de sawah’s om te oogsten, en keren aan het einde van de middag weer naar huis.
Allerlei soorten gemotoriseerde dorsmachines zijn op weg naar waar ze gevraagd worden.
Over ongeveer anderhalve week is de oogsttijd voorbij. Na de oogst moet de sawah ongeveer een week “rusten”.
Daarna wordt er geen rijst geplant. Het is nu de droge tijd, en er is te weinig water beschikbaar voor jonge rijstaanplant. In plaats van rijst wordt er nu heel veel kedelai geplant.
Kedelai is een laag gewas, dat een soort spercieboon voortbrengt. De boontjes zijn de grondstof voor tahu en tempe, en ook voor ketjap en soyamelk.
Over 3 maanden kan de kedelai geoogst worden, rond oktober. Dan begint zo langzamerhand weer het regenseizoen, en kan weer rijst geplant worden. Dus 3 x per jaar wordt rijst geoogst, en 1 x per jaar kedelai.
Vandaag wordt er gestemd voor een nieuwe president van Indonesie.
Vlak bij mijn huis, is een tent opgezet, waar de buurtbewoners kunnen stemmen. Er is een redelijke aanloop van stemmers, maar de sfeer is nu bepaald niet opgewonden. Men maakt vriendelijke praatjes met elkaar.
Hieronder wat foto’s van het stemlokaaltje.
De tent, waaar gestemd wordt.
—————————–
Stemlokaal in de tent
—————————–
Uitleg over de procedure
Een paar dagen geleden heb ik verteld, hoe het er hier aan toe gaat, als er een dief wordt betrapt. In dit geval kwam de dief er nog genadig vanaf, omdat hij geen gestolen spullen bij zich had.
Maar een week daarvoor waren 2 jongens in Semboro doodgeslagen, zij hadden een brommer gestolen.
Het doodslaan van betrapte dieven is bepaald geen incident, het gebeurt regelmatig.
Ik loop nu met de vraag, wat te doen, als er een dief op heterdaad wordt betrapt bij mij in de buurt. Buurtbewoners, die ik hierover heb gesproken, zeggen dat de kans erg groot is, dat hij dan ook wordt doodgeslagen. Ik heb het laatst gezien: tientallen opgewonden en zeer boze buurtbewoners, deels met stokken, amok makend.
Moet ik mij hiermee bemoeien, als ze een dader zwaar gaan aanpakken, met kans op dodelijke afloop ? Bij nader inzien, denk ik van niet. Ik heb geen enkele invloed op tientallen, amok-makende dorpsbewoners. Ik denk ook niet, dat mijn bemoeienis op prijs wordt gesteld. Ik ben nu weliswaar een dorps-genoot, maar iedereen weet, dat ik (nog) niet thuis ben in de in- en outs van de Adat. Als ik het voor een dief opneem, zodat hij niet wordt doodgeslagen, kan de woede zich ook tegen mij keren. De dorpelingen vinden immers, dat zij in hun recht staan.
Politie bellen heeft geen enkele zin, als ze al komen, is het uren later; daarbij begrijpen ze de woede van de dorpelingen.
Mocht zich weer een “aanhouding” door de dorpelingen voordoen, en dat zal zeker weer een keer gebeuren, dan ben ik bang, dat ik niets zal kunnen uitrichten.
Oost Java Info 