Hier moet een “salon” verschijnen
Mijn buurvrouw is Oma, zij is ouder dan 90 jaar. Zij woont daar met een van haar kleinzonen, genaamd Opung. Een van haar dochters (de moeder van Opung) woont al jaren op Bali om daar te werken; zij leeft daar samen met haar dochter.
Al enkele weken ligt voor het huis van Oma een stapel stenen en een berg zand. Laatst vroeg ik aan Opung, wat hij van plan was te gaan bouwen. Wel, vertelde hij, zijn moeder wil weer terug naar de desa en een kleine salon beginnen.
Omdat er niet genoeg geld was om meteen alle materialen voor de bouw te kopen, zijn 2 maanden geleden de stenen gekocht en afgeleverd. Een maand later is de berg zand gekocht.
Afgelopen zondag is Opung met een vriend begonnen met de bouw. Het zal wel enige tijd duren, voordat het gebouwtje klaar is, want er wordt alleen op zondag gewerkt. Vrij nemen van het werk betekent immers geen inkomsten.
Deze manier van bouwen komt veel voor. Eerst worden de materialen gekocht, en voor het huis neergelegd. Is er na verloop van tijd geld, dan komen tukangen om te bouwen; vaak ook worden kleinere gebouwtjes in “eigen beheer” gebouwd.
Vergunningen zijn niet nodig, evenals bouwplannen / tekeningen; er kan gewoon gebouwd worden.
Pasar Balung
In mijn sub-district Umbulsari (plm. 150.000 inwoners) wonen geen buitenlanders, ik ben de enige.
Gisteren sprak ik met enkele bouw-tukangen, die bij de pasar aan het werk waren; zij vertelden, dat er een nederlander in Balung zou wonen; de bouw-tukangen hadden aan zijn huis gewerkt. Balung ligt op plm 8 km van mijn desa, het inwoneraantal schat ik op plm 80.000.
Vanmiddag ben ik op onderzoek uit geweest, en trof inderdaad een nederlander aan; hij was met tukangen zijn huis aan het afbouwen. Over enkele weken neemt hij zijn intrek in zijn nieuwe woning. Hij is een leeftijdgenoot van mij.
Wij waren beiden zeer verrast elkaar te ontmoeten en de kennismaking verliep zeer plezierig.
Op Bali wonen vele nederlanders, die daar permanent of semi-permanent wonen. Daar is nog wel aan contact met nederlanders te komen.
In Surabaya wonen ook nederlanders, evenals in Malang. Maar dat is allemaal te ver om even aan te wippen.
Links de schoondochter, rechts een buurman
In mijn bericht van 19 november vertelde ik, dat Ibu Wasih een hersenbloeding had gehad, en opgenomen was in een Puskesmas.
2 Dagen geleden is zij weer thuis gekomen. En vandaag zag ik haar voor het huis in een rolstoel zitten. Zij is rechts verlamd; hoe zich dat gaat ontwikkelen, is afwachten.
Ibu Wasih heeft geen gebrek aan aanloop, er zijn steeds mensen bij haar. De primaire zorg wordt gedaan door de vrouw van haar zoon; zij zorgt voor bewassing en verschoning.
Zij wordt elke dag gemasseerd door een “tukang pijat”. Zij is daar in goede handen, want Indonesie heeft een lange traditie wat betreft massages.
Mentaal is de Ibu nog wat down, maar ze kan wel spreken. Elke dag bezoek ik haar, zij woont pal achter mijn huis.
Een opname in een revalidatie-inrichting is absoluut niet aan de orde. Verzorging gebeurt gewoon thuis door familieleden. Ondanks alles, toch ideaal, dat ze weer gewoon thuis is.
Voor het eerst sinds vele, vele maanden donkere regenwolken boven mijn desa. Maar regen ? Nee dus.
De vrachtwagen met “schuivende” lading
Op weg met de motor naar de Alfamaret in Gambirono zag ik, niet ver van mijn huis, hoe een overbeladen vrachtwagen een deel van de vracht verloor. Gelukkig raakte niemand gewond.
Overbeladen vrachtwagens zie je regelmatig. Hoe meer vervoerd kan worden, hoe meer de chauffeur krijgt voor zijn vracht. Waarschijnlijk zijn er wel wettelijke voorschriften voor vrachtvervoer, maar niemand, die zich eraan houdt.
Het is enorm uitkijken in het verkeer; als chauffeur moet je met alle denkbare en niet-denkbare situaties rekening houden. “Hij ziet toch, dat ik….”, “ik heb toch….”, “hij kan toch niet…”: deze redenaties gaan in het verkeer helemaal niet op. Hou alleen rekening met je eigen rijgedrag en niet van dat van anderen.
De lading, die van de vrachtwagen viel
———————————–
Video van een overbeladen vrachtwagen in de bocht
De droogte begint nu echt toe te slaan in meerdere districten (kabupaten) op Oost Java. In het district Jember (het district waar mijn desa ligt) wordt in vele desa’s al water uitgedeeld door de overheid. In mijn naburige desa’s Gambirono en Karangsono is erg weinig water, vele waterputten achter het huis staan leeg.
De overheid komt de burgers water brengen met grote tankwagens. Er worden ook grote tonnen uitgedeeld, waarin het water bewaard kan worden.
Vreemd genoeg heeft mijn desa deze problemen (nog) niet.
Zonder water wordt het leven zeer gecompliceerd: er kan niet gebaad worden, kleren kunnen niet gewassen worden, de toiletten kunnen niet doorgespoeld worden en meer narigheid.
Ondertussen nog steeds geen zicht op het begin van het regenseizoen; ook mijn weer-apps geven geen begin van het regenseizoen aan.
Zolang ik nog water heb, is er voor mij niets aan de hand; maar wanneer het water is opgedroogd, zal het wel enkele dagen duren, voordat er water wordt aangeleverd. Dan maar zien, wat we gaan doen.
De warung van Ibu Wasih
Twee dagen geleden is Ibu Wasih (ik schat haar 55-60 jaar), de eigenaresse van de gelijknamige warung op 50 meter van mijn huis, getroffen door een beroerte. Zij werd begin van de nacht onwel in haar warung en is door bezoekers van de warung met mijn auto naar de Puskesmas gebracht. Zij ligt aan een infuus, rechts verlamd, maar er komt daar een beetje beweging in, zo vernam ik vanmorgen, toen ik haar bezocht.
Zodra het kan, zal ze naar huis gebracht worden. Zij woont achter mijn huis samen met een kleinzoon; 2 km verderop woont een zoon, wiens vrouw op dit moment steeds bij haar in de Puskesmas is.
Hoe het verder zal gaan, als zij weer thuis is, is afwachten; ik hou het in de gaten.
Afgelopen nacht is Tikka bevallen van haar tweede kind, een dochter, ze heeft al een zoon van nu plm 5 jaar. Tikka woont ook op 50 meter van mijn huis. Zij is in de nacht met mijn auto naar de Puskesmas gebracht voor de bevalling; al spoedig kwamen de eerste familieleden opdraven. De bevalling is goed verlopen, en ’s ochtends hebben we haar en de baby weer thuis gebracht. Bevallingen thuis zijn niet toegestaan; bevallingen moeten plaats vinden in de Puskesmas, bij de Bidan (vroedvrouw) thuis of in het ziekenhuis. Het inbakeren van baby’s gebeurt alom in Indonesie.
Tikka zal de komende dagen zeker niet alleen thuis verblijven. Familie komt dagelijks (of blijft overnachten) en vele vrienden en kennissen zullen de komende tijd langs komen.
De Puskesmas van mijn desa is niet beschikbaar vanwege een grote verbouwing. Patienten kunnen voor noodgevallen terecht in de Puskesmas van Jatisongo, plm 5 km van mijn desa. Zowel Ibu Wasih als Tikka zijn naar de Puskesmas in Jatisongo gebracht. Een heel kleine Puskesmas, geheel op de begane grond, waar plaats is voor 7 patienten in 3 kamertjes; het was er schoon.
Vanochtend sprak ik kort met medewerkers van de Indomaret in Gambirono, waar ik vaak mijn boodschappen doe. Zij vertelden mij, dat in Gambirono al heel wat waterputten achter het huis droog staan vanwege de droogte. Omdat het druk was, kon ik verder niet vragen, hoe de desa-bewoners met dit probleem omgaan.
De pasgeboren dochter van Tikka, nog geen 24 uur oud
Ik heb al meermalen aangegeven, dat de islam in Indonesie een andere islam is, dan die van het Midden Oosten. Van oudher is de islam in Indonesie een tolerante islam; de overgrote meerderheid van de indonesiers is moslim, en leeft samen met andere godsdiensten, zoals met christenen en hindu’s. Zo nu en dan zijn er oprispingen van fanatieke moslims, die bijvoorbeeld de bouw van nieuwe kerken of hindu-tempels wil verbieden. De president van Indonesie, Jokowi, is een warm voorstander van een tolerante islam in de democratische staat Indonesie. Extremisme is verboden in Indonesie.
Bij de laatste presidentsverkiezingen in april 2019 speelde de islam eigenlijk geen rol. Dat meer vrouwen een hoofddoek dragen dan vroeger, heeft meer te maken met de onrust in de wereld, waardoor men terug grijpt naar oude, bekende waarden. Dat de moslims radicaler zouden worden, mag hieruit zeker niet worden afgeleid.
Om de tolerante islam te promoten, heeft Indonesie een vijftal imams in het kader van “English for Ulama” uitgezonden naar Engeland.
Hasan Al Banna, een geestelijke uit Cirebon gestationeerd in Londen door de provinciale overheid van West-Java voor het Engelse programma voor Ulama: “Radikalisme en islamofobie zijn globale problemen. Europa ziet de islam alleen van de Arabische kant. Dit is een uitdaging voor ons [om aan te tonen] dat Indonesië de grootste islamitische gemeenschap ter wereld is, “zei Hasan. We hebben verschillende etnische groepen en een zeer pluriforme samenleving, wat ons land een goed voorbeeld maakt”.
Mijn laatste “weerbericht” is van een week geleden. Inmiddels is er eigenlijk niets veranderd. Het is rond het middaguur nog steeds zeer heet; zo nu en dan valt hier en daar een bui, maar het regenseizoen is nog niet begonnen. Het is overal erg droog, maar water-problemen hebben zich in mijn regio nog niet voorgedaan.
De avonden koelen de laatste dagen veel minder af. Om 22.00 uur is het nog 30C, de hitte blijft hangen.
Ook mijn weer-apps geven aan, dat het droge seizoen nog wel even zal duren. Het droge seizoen duurt dit jaar uitzonderlijk lang. Normaal valt in september al een eerste bui, in oktober wat meer buien, en in november zijn er regelmatig tropische buien. Dit jaar dus niet.
Ik was de afgelopen jaren goed gewend aan de tropische temperaturen, maar dit is niet leuk meer; het is zaak, om heel rustig aan te doen, veel te rusten en veel water te drinken.
Het uitzonderlijk lange droge seizoen ontgaat ook de desa-bewoners niet, maar het weer is geen gespreksonderwerp zoals in nederland.
Javaans bruidspaar
De door mij aangekondigde website “Javanen, cultuur en tradities” is inmiddels een maand in de lucht, en de eerste bezoekers hebben de site al bezocht.
De site heeft het karakter van een naslagwerk. Het is fascinerend om te zien, hoezeer de vele tradities op verlerlei gebied nog volop leven, zoals bij het adat-huwelijk en de geboorte van een kind. Niet alleen op Java, maar in heel Indonesie worden tradities in stand gehouden.
Kenmerkend voor Java zijn de “selamatans” die bij vele gelegenheden worden gegeven. De Selametan (ook wel selametan, slamatan, of kenduren) is een van de belangrijkste Javaanse Kejawen-rituelen. Het is een religieus feestmaal waarvoor familie, vrienden en buurtgenoten worden uitgenodigd.
Kejawen, ook genoemd Kebatinan, Agama Jawa en Kepercayaan is een Javaanse religieuze traditie, bestaande uit een samensmelting van animistische, boeddhistische en islamitische, vooral soefi geloven en praktijken.
Duidelijk is waarneembaar, dat veel tradities hun wortels hebben in het hinduisme; zo stamt de adat-huwelijkskleding uit de periode van het Majapahit koninkrijk en worden ter gelegenheid van een huwelijk offers geplaatst op bepaalde plekken in het huis, waar het huwelijk plaats vindt. Een paar islamitische huwelijken heb ik meegemaakt, en ik waande mij bijna in het oude hindu Majapahit koninkrijk, dat tot midden 16e eeuw bestond op Java.
Javanen zijn voor het grootste gedeelte islamitisch; dat is overal te zien (moskeeen) en te horen (oproepen tot gebed). Maar “achter de schermen” leeft nog veel uit oude hindu tijden.
Op Java en de rest van Indonesie heeft de computer en alles wat daarbij hoort een prominente plaats in de samenleving. Vrijwel iedereen heeft een mobieltje met internet. De “moderne tijden” leiden echter niet tot minder aandacht voor tradities, anders dan in nederland, dat zolangzamerhand geheel transparant en rationeel wil zijn en waar tradities bijna met een zucht van verlichting overboord gegooid zijn (“weg met bijgelovige rommel”).
De javanen zijn zich zeer bewust van hun tradities; niemand, die ze overboord wil gooien, want dan zou de ziel van de javaan ook weg zijn. De tradities houden ook de sociale structuur van de javaanse gemeenschap in stand; kinderen – ouders – grootouders vormen het kerngezin, met elk zijn eigen plaats volgens de traditie. Grootouders bijvoorbeeld te zien als een aparte probleemgroep, los van hun kinderen, komt op Java niet voor. En kinderen, die later niet de zorg voor hun ouders op zich nemen, is geheel in strijd met de traditie en het geloof. Ik ervaar het dagelijks in mijn desa.
In elke niet-blanke cultuur, waar dan ook, hebben oude mensen een bevoorrechte positie; zij zijn vaak de raadgevers van de gemeenschap, beslechten geschillen, bezitten kennis, die de jongere generaties nog niet hebben en genieten aanzien vanwege hun ouderdom.
Een javaans offer bij een huwelijk
De afgelopen dagen is het rond het middaguur zinderend heet. Vanmiddag was het op mijn thermometer in de schaduw bij de voordeur (een koele plek) 35 C. Het was dan ook erg stil in de desa. Zo een hitte heb ik niet eerder meegemaakt hier. Wel is het na 4 uur in de namiddag minder heet.
Van een regenseizoen op oost Java is nog geen sprake; wel hier en daar een bui, maar dat lost de droogte niet op. Ook mijn weer-apps laten nog geen komend regenseizoen zien.
Veel desa-bewoners hebben moeite met slapen vanwege de hitte. AC heeft bijna niemand, en een fan verplaatst slechts de warme lucht.
De boeren moeten nog steeds wachten met het ploegen van de sawah’s; dat kan pas, als er behoorlijk wat regen is gevallen.
Terwijl vroeger al in september de eerste buien vielen, is het nu bijna midden november en nog steeds geen regenseizoen.
Ik breng een groot deel van de dag door op mijn kamer met AC en internet. Toch lijkt het, alsof de hitte in het lichaam zit, want hoewel mijn kamer een aangename temperatuur heeft door de AC, blijf ik zweten. Mogelijk, omdat ik toch regelmatig mijn kamer uit moet (boodschap doen, toilet etc.) en dan tegen een muur van hitte aanloop.
In 2014 werd de nationale ziektekostenverzekering, de BPJS, in het leven geroepen. De verzekering is bedoeld voor alle inwoners van Indonesie (260 miljoen), die niet elders zijn verzekerd, zoals ambtenaren, personeel van leger en politie en onderwijspersoneel.
Er zijn 3 klassen in de verzekering:
– klas 3: de goedkoopste; men ligt bij opname op zaal met meerdere anderen,
– klas 2: bij opname ligt men met 3 patienten op een kamer,
– klas 1: bij opname ligt men met 1 andere patient op kamer.
De dekking is voor alle klassen dezelfde. Om gebruik te maken van de BPJS heeft men een “surat rujuk” (verwijsbrief) van de plaatselijke Puskesmas nodig. Net zoals in nederland wordt niet alles 100 % vergoed; soms is een eigen bijdrage nodig.
Inmiddels zijn we een paar jaar verder en blijkt, dat de BPJS met enorme tekorten zit. De premie is veel te laag.
Daarom wordt met ingang van 1 januari 2020 de premie verhoogd.
De premie voor klas 1 stijgt van rp. 80.000 per persoon per maand naar rp 160.000.
De premie voor klas 2 stijgt van rp 51.000 per persoon per maand naar rp 110.000.
De premie voor klas 3 stijgt van rp 25.000 per persoon per maand naar rp 42.000.
Een verdubbeling van de premie per maand dus. Een gezin van 4 personen betaalt met ingang van 1 januari 2020 dus per maand rp 170.000 voor klas 3, rp. 440.000 voor klas 2, en rp 640.000 voor klas 1.
Voor mensen met de laagste inkomens is het gezinsbedrag per maand niet op te brengen. Daarom komt de regering binnenkort met maatregelen voor deze groep.
Nu al betalen de armsten in mijn desa geen premie, die wordt betaald door de desa. Of een desa de premie voor de armsten betaalt, hangt af van het desa-bestuur.
De BPJS is er voor indonesische burgers; buitenlanders, die een permanente verblijfsvergunning hebben (zoals ik), kunnen ook lid worden, behalve als zij op Bali wonen, daar kan men geen lid van de BPJS worden.
Voor mij is de BPJS een enorme uitkomst. Ik ben 71, en kan daarom niet meer bij een internationale verzekering terecht. Aanname-leeftijd is overal tot 70 jaar en de verzekering loopt in het gunstigste geval tot 80 jaar, daarna ben je dus niet meer verzekerd. De premies bij deze maatschappijen zijn erg hoog, vele honderden euro’s per maand; deze maatschappijen werken ook met uitsluitingen: heb je te vaak een bepaalde kwaal, dan wordt de dekking voor die kwaal voor de toekomst uitgesloten.
De ziektekostenverzekering is een “hot item” voor expats. Velen lopen onverzekerd rond, of gaan uiteindelijk hierom weer naar nederland terug. De kosten voor ziekenhuis-behandelingen kunnen erg oplopen.
Als ik bij een opname nog beter wil liggen dan klas 1 biedt, dan moet ik bijbetalen, nl. het verschil tussen wat de BPJS zou betalen en de duurdere klasse, die niet vergoed wordt door de BPJS. “Westerse” medicijnen worden niet of niet altijd 100 % vergoed, ook hier dus bijbetalen. Het is zaak, om met de administratie van het ziekenhuis te overleggen, wat de kosten zullen worden bij bv. een operatie, als ik duurder wil liggen, dan wat de BPJS vergoedt.
Maar al met al ben ik dus redelijk verzekerd voor een bedrag, dat naar nederlandse begrippen onvoorstelbaar laag is (11 euro per maand); wel leg ik maandelijks een bedrag opzij voor eventuele meerkosten boven de BPJS.
Strak blauwe lucht boven de desa
Mijn laatste bericht over het weer was van afgelopen 30 oktober. Het leek erop, dat het regenseizoen in aantocht was. Afgelopen zaterdag en zondag was het zwaar bewolkt; hier en daar viel wat regen, maar niet in mijn desa. Het leek op het begin van het regenseizoen. Maar vanaf gisteren (maandag) is het overdag weer een blauwe lucht en rond het middaguur weer erg heet.
Op west en midden Java is wel regen gevallen in redelijke hoeveelheden. Oost Java, Bali, Lombok en verder naar het oosten, blijven droog.
Mijn weer-apps geven voor de komende week geen regen aan.
Een week of drie geleden is de kedelai op de sawah’s geoogst. Daarna hadden de sawah’s, na een paar dagen rust, geploegd moeten worden voor het planten van de nieuwe rijst. Maar de boeren kunnen nog steeds niets op de sawah’s doen, vanwege de droogte. Zodra het regenseizoen doorzet, zullen eerst de sawah’s geploegd moeten worden, pas daarna kan de rijst geplant worden. We zijn dan in midden november. Een uitzonderlijk lang droog seizoen.
Ik heb begrepen, dat de tabaksplanten bij Balung (plm 8 km. van mijn desa) ernstig onder de droogte lijden; ook sawah’s met jeruk-bomen lijden onder de droogte.
Oost Java Info 