Dorpsleven, cultuur en Adat

Lebaran (5 juni 2019)

Buurtbewoners voor mijn huis, tijdens de rondgang door de buurt ter gelegenheid van Lebaran.


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Islam / Religie | Tags: , | 1 reactie

Een gezegend Suikerfeest, Eid Mubarak ! (5 juni 2019)


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat | Tags: | Een reactie plaatsen

Idul Fitri, Lebaran, het Suikerfeest !

Het is nu dinsdagavond hier, 20.30 uur. Zojuist passeerde een kleine, doch zeer luidruchtige stoet met luidsprekers op een truck, mijn huis. Uit de luidsprekers klonken religieuze liederen en recitaties. Lebaran is begonnen. Om 18.00 uur was er het avondgebed (maghrib) in de kleine moskee achter mijn huis en daarna zijn de feestelijkheden voor Lebaran dus begonnen. Het is een drukte van belang in de desa. De drukte zal ongeveer 2 weken duren, daarna zal de rust weer terugkeren.

 


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat | Tags: , | Een reactie plaatsen

Verloop van de Ramadan (19 mei 2019)

Buka puasa thuis

We zijn nu halverwege de vastenmaand, de Ramadan. Over 2 weken is het Lebaran, het Suikerfeest.
In de desa is het nu wat rustiger dan gewoonlijk. Met name rond het middaguur wordt er veel gerust. Warungen en restaurants in de regio zijn overdag gesloten. Restaurants, die open willen blijven om niet-moslimgasten te bedienen, hebben een vergunning nodig.
Na 3 uur in de middag wordt het weer iets drukker in de desa; warungen worden gereed gemaakt om straks na half 6 mensen te kunnen bedienen. De winkels zijn gewoon open, en de markt is levendig zoals gewoonlijk.
Niet iedereen in de desa neemt het even nauw met het vasten; ik zie wel eens iemand roken of een kop koffie drinken. Het fanatisme, waarmee het vasten tijdens de Ramadan gepaard gaat bij veel moslims in nederland, ontbreekt hier. Het is ieders verantwoordelijkheid hoe om te gaan met het vasten, is de opvatting hier. Maar over het algemeen houden de meesten zich aan de vasten. Wel is het volstrekt not-done om publiekelijk te eten of te drinken.
Zoals gezegd is na half 6 in de namiddag het “buka puasa” (onderbreken van het vasten); in de grotere plaatsen zijn vaak speciale gerechten te krijgen en velen eten met elkaar. Het is dan een drukte van belang op de markten. Echter, de gerechten zijn heel anders dan de in nederland bekende indonesische gerechten, de gerechten van de bekende rijsttafel. Van een rijsttafel heeft hier nog nooit iemand gehoord, de rijsttafel was een vinding van de nederlanders in de koloniale periode.
In de loop van volgende week begint zo langzamerhand het “pulang kampung”, miljoenen zijn dan onderweg naar hun geboortedorp om samen met familie het Suikerfeest te vieren. Het Suikerfeest is een dure periode voor de mensen; er worden nieuwe kleren gekocht, er moeten allerlei versnaperingen in huis zijn voor  de gasten en velen geven het huis een likje verf.
Ongeveer 2 weken duurt de feestelijke periode na het Suikerfeest. Het is dan een komen en gaan van mensen, die even aanwippen voor felicitaties.

Op de pasar


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Islam / Religie | Tags: , , | Een reactie plaatsen

Massage thuis (17 mei 2019)

De strepen op de rug op de foto hierboven zijn niet het gevolg van een vechtpartij, stokslagen of wat dan ook. De strepen zijn van na een massage.

Massage in Indonesie heeft een lange traditie. Er wordt veel gemasseerd; bij ziekte, bij grote vermoeidheid, bij lichamelijke klachten. Een masseur is een “tukang pijat”; het kan een man of vrouw zijn. De tukang kan thuis komen bij de “patient”, maar de patient kan ook naar het huis van de tukang. De tukang heeft het vak geleerd van vader of iemand anders.
Een massage duurt 1,5 – 2 uur. Het hele lichaam, van boven tot beneden, wordt gekneed, gewreven, getrokken en gemasserd. Van hoofd tot de tenen en geheel pijnloos is het niet.
Het masseren gebeurt in volle openbaarheid, de patient ligt op de grond. Huisgenoten, als die er zijn, zijn de toeschouwers en maken een praatje met elkaar. Als massage-olie wordt body-creme of een eigen olie van de tukang gebruikt.
Aan het einde van de massage neemt de tukang een muntstuk, en wrijft daarmee fors over de rug van de “patient”. Vandaar aan het einde van de behandeling de strepen op de rug. Het zou “slechte lucht” uit het lichaam doen verdwijnen.
Op Bali is er een hele massage-cultus; etherische olien, water met bloemetjes, zeer speciale cremes en meer worden gebruikt; en de namen voor de massages mogen er ook zijn: Ayurvedische massage, massage met stenen, reflexologische (?) massage en meer.
De massage-salons op Bali varieren van eenvoudig tot zeer luxe. Men betaalt er gepeperde prijzen. Je moet op Bali ook uitkijken, dat je niet bij een “erotische” massage-salon belandt. Met massage heeft deze flauwekul echter niets te maken; het zal wel een aangenaam gevoel geven en rustgevend zijn, maar nogmaals, met de echte massage door een tukang heeft dit niets te maken.

Balinese massage; masseren met de elleboog komt niet voor bij de tukang, en al helemaal geen bloemetjes in het haar

Afbeeldingsresultaat voor balinese massage
De echte massage door een tukang is niet geheel pijnloos. De tukang gebruikt veel kracht voor de massage.
Een massage door een tukang in mijn desa kost plm rp 30.000 (2 euro) voor 1,5 – 2 uur. Na afloop van de massage is er koffie voor de tukang, en wordt er even gekletst.

Massage thuis op de grond door een tukang


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat | Een reactie plaatsen

Het weer – regenseizoen voorbij ? (9 mei 2019)

Het weer nu

Inmiddels is het bijna midden mei en het regenseizoen lijkt voorbij. De afgelopen weken was er steeds minder regen en de laatste dagen helemaal geen regen. Eind juni begint het “koude” seizoen (in de vroege ochtend kan de temperatuur dan gedaald zijn tot 18 C), dat duurt tot september en tot die tijd wordt het zeer heet, althans zo was het steeds in het verleden. Ook hier verloopt het weer niet zoals vroeger; het regenseizoen vorig jaar en dit jaar was niet een echt regenseizoen; erg veel droge periodes. Wel onweersbuien, maar slechts een enkele keer een enorme onweersbui met felle bliksem en enorme klappen; dat kwam tijdens de regenseizoenen vroeger veel vaker voor.
De middagtempertuur loopt nu op tot 34 C; in de namiddag wordt het aangenaam en ’s ochtends vroeg is het 26C. Mooie blauwe luchten, met wat schapenwolkjes. In de late namiddag kan er donkere bewolking opzetten, maar daaruit valt geen regen.

In de hele regio is inmiddels de rijst weer geplant. Over 3 maanden is er de oogst, waarna 3 maanden geen rijst wordt geplant maar vooral kedelai (de grondstof voor soja-produkten). Het is dan het droge seizoen, en de kedelai heeft weinig water nodig.


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Het weer, aardbevingen, vulkaanuitbarstingen, ander natuurgeweld | Tags: , | Een reactie plaatsen

De Ramadan (5 mei 2019)

Morgen, maandag 6 mei, begint de vastenmaand, de Ramadan. Op 5 en 6 juni is het Lebaran, Idul Fitri oftewel het Suikerfeest.
Het vasten begint na Subuh, het ochtendgebed om plm 4.30 uur in de morgen. En eindigt na Maghrib, het avondgebed om plm 17.30 uur. Dan is het “buka puasa” (het onderbreken van het vasten). Er wordt alom gevast, de meeste warungen en restaurants zijn overdag gesloten. Het vasten is hier een volstrekt normale zaak; hoe streng met het vasten om te gaan, is voor ieder om te beslissen. Degenen, die niet vasten, de niet-moslims, eten in beslotenheid; het fatsoen eist, dat men niet in het openbaar eet tijdens de Ramadan. In nederland veel aandacht voor de gezondheidsaspecten van het vasten, uiteraard weer vele deskundigen, die hun zwart-gallige kijk op het vasten botvieren. In Indonesie in het geheel niet. Zij, die ver van hun vaderland wonen, zijn doorgaans strenger in het geloof dan degenen in hun thuisland. Ik heb meermalen op de ned. TV verhitte discussies gezien over het vasten en daar kan het fel aan toegaan (“U bent geen moslim als U …”). Dit soort gesprekken heb ik hier niet meegemaakt, het is aan ieder te beslissen hoe met het vasten om te gaan.
Over ongeveer 2 weken begint het “mudik” oftewel het “pulang kampung” op gang te komen (men gaat naar de thuis-desa om met familie Lebaran te vieren). Miljoenen mensen in heel Indonesie zijn dan onderweg. Op Java zal het mudik waarschijnlijk beter gaan dan vroeger, omdat veel grote tol-wegen nu in gebruik zijn. Bijna alle grote steden op Java zijn met elkaar verbonden met 4-baans snelwegen.
In de  loop van de vastenmaand worden ook nieuwe kleren gekocht om er goed uit te zien tijdens het Suikerfeest; huizen krijgen een opknapbeurt.
Die het aangaat, wens ik een goed en gezegende vastentijd.


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat | Tags: , | Een reactie plaatsen

Wandelen bij de desa

De foto hierboven is genomen op 300 meter van mijn huis, waar de sawah’s zijn. Je kunt hier eindeloos wandelen langs en door de sawah’s. Een stevige pas is echter lastig, omdat het ongeplaveide paden zijn, die bijzonder glibberig zijn, als ze nat zijn.


 

 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat | 2 reacties

Afscheid nemen na bezoek (27 april 2019)

Wie op vakantie gaat naar Java, komt alom vriendelijke mensen tegen. Zo vriendelijk, dat menigeen wel op Java zou willen wonen.
Echter, de vakantieganger blijft doorgaans maar een paar dagen op dezelfde plek, om daarna weer verder te gaan. Van de cultuur, in het bijzonder hoe de mensen met elkaar om behoren te gaan, heeft hij geen enkele idee en dat kan ook niet binnen een paar dagen.
De meeste buitenlanders (vooral op Bali) wonen in mooie huizen, los van de (balinese) dorpsgemeenschap; daar heeft men slechts zijdelings contact mee.
Een enkeling, waaronder ik, woont in een desa, temidden van de plaatselijke bevolking (in mijn geval de javanen), zonder andere buitenlanders in de wijde omgeving. En inderdaad, ook daar zeer veel vriendelijke mensen, maar daar is ook de Adat, die bepaalt, hoe mensen met elkaar moeten omgaan. En dat met elkaar omgaan is volstrekt anders, dan men in Nederland gewend is: hoe om te gaan bv. met buren, waar net een overlijden heeft plaats gehad, hoe op een correcte wijze mensen te begroeten (NEE: geen kussen en omhelzingen), hoe te praten tijdens een bezoek, wat verstaat men onder een vriend etc. etc. Het duurt al gauw een paar jaar, voordat men goed op de hoogte is van de Adat. De vakantie-ganger hoeft zich niet te storen aan de Adat, dat wordt ook helemaal niet verwacht. Van degene, die temidden van de plaatselijke bevolking woont, wordt in feite wel verwacht, dat hij op zijn minst rekening houdt met de Adat.
Hieronder een voorbeeld hoe anders de Adat is vergeleken met de nederlandse omgangsvormen.

Toen ik indertijd in de desa kwam wonen, deed zich geregeld het merkwaardige feit voor, dat bezoekers bij mij thuis op een gegeven ogenblik vroegen, of ik niet moe was en wilde rusten.
Welnu, ik was niet moe, en rusten wilde ik al helemaal niet. Ik vermoedde echter, dat deze vragen een bedoeling hadden, al wist ik nog niet welke. Dus ik beaamde, dat ik wilde rusten, waarop de gasten zeiden, dat ze wilden vertrekken, zodat ik kon gaan rusten.
Veel later is mij duidelijk geworden, dat het niet beleefd is, als gasten zelf aangeven te willen vertrekken; ze zouden daarmee de indruk kunnen wekken, dat het bezoek niet prettig was; en ook maken zij zich belangrijker dan de gastheer (“voor jou heb ik geen tijd meer”). Als nu de gastheer zegt te willen gaan rusten, dan kunnen de gasten op een beleefde wijze vertrekken.
De vraag, of ik niet wil gaan rusten, moet ik dus bevestigend beantwoorden, zodat de gasten op een beleefde manier naar huis kunnen.
In Nederland kun je rustig zeggen, dat het tijd is om op te stappen; niemand, die aan deze mededeling aanstoot neemt, op Java is dit volstrekt not-done.
In contacten met javanen is het belangrijk, om een ander niet “malu” (verlegen, beschaamd) te maken; ook is het van belang om het eigen “ego” slechts een bescheiden plaats te geven in gesprekken, dwz. geen discussies, stellingnames of gemopper; ook not-done is spreken met stemverheffing of luidruchtig lachen.
De Adat in de desa is nog steeds erg belangrijk; het regelt de verhouding en het gedrag van de mensen. Veel van de Adat is mij inmiddels duidelijk; mocht ik echter de plank eens misslaan, dan neemt niemand mij dat kwalijk, vaak wordt mij dan vriendelijk uitgelegd, hoe het wel hoort.
Onlangs was ik in Surabaya en sprak daar in een warung over de betekenis van de Adat in de grote stad. Wel, werd gezegd, ook in de grote stad is er nog Adat, hoewel minder streng dan in de desa.


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat | Tags: , , | Een reactie plaatsen

Leven met muizen (20 april 2019)

De muizenkeutels in de keuken

In mijn prive-keukentje achter mijn huis, waar ik hollands kan kokkerellen, is een enkele muis. Ik vermoedde het al enige tijd, vanwege muizenkeutels op mijn aanrecht. Ik schonk er eigenlijk geen aandacht aan, totdat een muis van een balk aan het plafond via mijn rug naar buiten rende.
In mijn huis in nederland waren ook een muizen, het was geen plaag, maar er liep er wel eens eentje rond. In nederland had je toen (nu nog ?) een gemeentelijke ongedierte-bestrijdingsdienst. Daar maakte ik een afspraak mee. Bij de voordeur vertelde ik de man van de bestrijdingsdienst, wat er aan de hand was. Ik kon erop vertrouwen, dat hij de muizen weg kon krijgen, zo verzekerde hij mij. Welnu, de man deed een helm op (echt waar), een monddoek voor zijn mond en neus, en rubberen handschoenen aan; vervolgens nam hij uit een meegenomen tas een klein doosje, en plaatste die achter de radiator, de plaats, waar de muis werd vermoed. Daarna deed hij zijn helm af, nam zijn monddoek weg, en trok zijn handschoenen uit. Ik kreeg de rekening: 65 gulden ! Nog geen 5 minuten was hij bezig geweest.

Ik moest hier aan denken, in verband met de muizen in mijn keuken. Een bestrijdingsdienst is hier niet; de huizen zijn voor muizen goed toegankelijk en niet dicht te maken, omdat onder meer veel bamboe wordt gebruikt. Ach zeiden de buren, bij ons lopen ook muizen in huis. Hier een huis muis-vrij maken, is niet te doen. Niemand neemt aanstoot aan de muizen, en kinderen willen er wel eens eentje vangen. Er wordt alleen jacht gemaakt op muizen in de sawah, als zij de jonge rijstplantjes willen eten.
Behalve muizen, zijn er ook cicaks in huis; die bewegen zich langs de muren en over het plafond. Cicaks zijn een soort salamander (zie foto hier onder). In mijn kamer heb ik er wel 6; ze zijn 5-10 cm. lang. Ze zijn geheel ongevaarlijk en maken zich verdienstelijk met de jacht op muggen.
Een enkele keer loopt er een kakkerlak in de keuken of badkamer.
Slangen kunnen voorkomen, maar niet vaak. Enige tijd geleden is er een gevangen in het huis achter het mijne.
Ander ongedierte heb ik nog niet in huis gehad. Toen ik nog niet lang in Indonesie woonde, heb ik mij wel druk gemaakt om ongedierte in huis. Maar nu doet het mij niets meer; de dieren horen erbij. En een ongedierte-vrij huis is niet te realiseren.
Het is alleen zaak, om, voordat ik met koken begin, eerst het aanrecht goed te maken.

De cicak


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat | Tags: , , | 1 reactie

Vandaag 17 april 2019 presidentsverkiezingen

Het stemburo op 150 meter van mijn huis

Vandaag waren er in Indonesie de verkiezingen voor een president en voor het parlement (DPR). De belangstelling van de pers in Indonesie ging bijna geheel naar de presidentsverkiezingen. De huidige president Jokowi lijkt te winnen met plm 55% van de stemmen. en kan met zijn tweede termijn van 5 jaar beginnen.
De conservatieve Islam speelde op de achtergrond een rol, met name bij de tegenstander van Jokowi, Prabowo. Echter, van een draai van Indonesie naar een conservatieve islam in de politiek is geen sprake.
De verkiezingen zijn in het hele land rustig en goed verlopen; wel liepen hier en daar zaken niet, zoals ze zouden moeten lopen, maar met bijna 200 miljoen kiesgerechtigden lijkt dit haast niet te vermijden.
Op de website “Indonesie Actueel” worden morgen een paar achtergrond-artikelen geplaatst over de verkiezingen van dit jaar.


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat, Islam / Religie | Een reactie plaatsen

Weer terug in de desa (15 april 2019)

Lovina

Inmiddels ben ik weer teruggekeerd in de desa, na mijn bezoek aan Bali. Ik was een paar dagen in Ubud en een paar dagen in Lovina, “overgebleven” kennissen ontmoet.. Op beide plaatsen ben ik de afgelopen jaar vaak geweest; ik zal verder niet ingaan op toeristische details, dit blog gaat immers over de desa.

De komende tijd staan 2 belangrijke gebeurtenissen op de agenda. Allereerst de presidentsverkiezingen op woensdag 17 april; het gaat tusen de huidige president Jokowi en zijn tegenstander Prabowo. Volgens de peilingen zal Jokowi gaan winnen.
Voor meer info over deze verkiezingen, zie Indonesie Actueel.

Op 5 mei aanstaande begint de vastenmaand de Ramadhan. En op 5 en 6 juni is het Lebaran, Idul Fitri (het Suikerfeest). Op onder meer de TV wordt steeds meer aandacht gegeven aan de komende vastenmaand. Ik blijf het steeds weer een opgave vinden om te vasten, hoewel ik door leeftijd en gezondheid slechts beperkt vast. Maar de desa-bewoners draaien hun hand er niet voor om.
Ruim een week voor Lebaran komt de nationale volksverhuizing op gang, het “pulang kampung”, oftewel “mudik”. Miljoenen mensen gaan naar hun geboortedorp, om daar met familie Lebaran te vieren. Velen, die met de auto reizen, zullen het dit jaar makkelijker hebben dan vroeger, omdat de grote snelweg Jakarta-Surabaya al in gebruik is; een aantal aftakkingen naar grote steden zijn ook al in gebruik.
Ik hou U op de hoogte.


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat | Tags: , | Een reactie plaatsen

Op Bali (4 april 2019)

De komende 2 weken ben ik op Bali met mijn gezin. Een enkele oude kennis opzoeken. De meeste kennissen zijn inmiddels na een jarenlang verblijf op Bali, weer naar Nederland terug gegaan. Bij het ouder worden willen de meesten toch liever in Nederland zijn, vooral vanwege de medische zorg.
Zelf pieker ik er niet over om, als ik op leeftijd ben, weer naar Nederland te gaan. Ik heb vertrouwen in de dokters hier en wat nog belangrijker is, ik zal hier niet in een verpleegtehuis eindigen, maar temidden van hen, die mij lief zijn.
Ik weet nog niet, wat ik met de berichtgeving ga doen. Als ik iets te melden heb, dan zal ik het zeker doen.


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat | 2 reacties

Pa Sutris overleden – video (3 april 2019)

De laatste reis van Pa Sutris

Vanmiddag is overleden de echtgenoot van Ibu Wasih, Pa Sutris; hij was rond de 60 jaar. Ibu Wasih woont 2 huizen achter mijn huis; zij heeft de warung vlakbij mijn huis, waarover ik al vaker heb bericht. Pa  Sutris was een tengere man met een broze gezondheid. Aan het einde van de middag was hij steeds in de warung om zijn vrouw af te lossen, die naar het avondgebed wilde. Overdag werkte hij zo nu en dan op de sawah; hij had bij huis 2 koeien.
Al een paar weken ging het niet goed met hem, naar ik begreep had hij problemen met de lever. Hij was thuis aan  het zieken. 3 Dagen geleden is hij naar het ziekenhuis gebracht, waar hij dus vandaag is overleden.
Zijn stoffelijk overschot kwam halverwege de middag bij zijn huis aan, waarna de voorbereidingen voor de begrafenis begonnen. Er werd gebeden, het lichaam werd gewassen en in witte doeken gewikkeld. Daarna op een draagbaar naar de begraafplaats, waar hij werd begraven. Meer dan 100 mensen waren aanwezig bij het sterfhuis; voor het merendeel vrouwen, de mannen zijn immers aan het werk.
De hele begrafenis werd verzorgd door de buurtgenoten; de kosten zijn nihil.
Ibu wasih zal de komende tijd niet alleen in huis zijn. Er zijn kinderen en kleinkinderen, die in het huis van Ibu Wasih verblijven.
Ik blijf mij erover verbazen, hoezeer een overlijden hier bij het leven van alledag hoort.


 

Categorieën: Dorpsleven, cultuur en Adat | Tags: , | 1 reactie

Blog op WordPress.com.